Neonatologia i opieka nad noworodkiem Tom 2

Staranne opracowanie praktyczne zgodne z programem specjalizacji z neonatologii dla położnych i pielęgniarek; porównywalne w tej dziedzinie z najnowszymi publikacjami anglojęzycznymi. Książka z pewnością zainteresuje również lekarzy neonatologów i pediatrów. W I tomie znajdują się rozdziały opisujące m.in. żywienie zdrowego noworodka, problemy żywieniowe związane z niedojrzałością koordynacji procesów oddychania, połykania i ssania, bank mleka kobiecego oraz opiekę ukierunkowaną na rodzinę. W II tomie rozdziały są poświęcone żywieniu w sytuacjach, w których mleko mamy jest niedostępne, żywieniu wcześniaków, pozajelitowym i stosowaniu wzmacniaczy. Oba tomy zawierają możliwie kompletne opisy procedur stosowane w obszarach objętych zakresem podręcznika. Procedury są oparte na doświadczeniach własnych, informacjach pozyskanych podczas współpracy z ośrodkami skandynawskimi oraz wiadomościach publikowanych w wydawnictwach światowych.

Spis treści

Wykaz ważniejszych skrótów XVIII Janusz ŚWIETLIŃSKI XVIII 1. Uwarunkowania gospodarki płynowej i elektrolitowej noworodka 1 Janusz ŚWIETLIŃSKI 1 1.1. Utrata wody 2 1.2. Gospodarka płynowa 4 1.3. Gospodarka elektrolitowa 8 2. Żywienie noworodka chorego i noworodka urodzonego przedwcześnie 25 Ewa MUSIALIK-ŚWIETLIŃSKA, Janusz ŚWIETLIŃSKI 25 2.1. Zapotrzebowanie energetyczne 27 2.2. Spodziewane efekty żywieniowe 28 2.3. Żywienie do przewodu pokarmowego 30 2.4. Żywienie wcześniaka 38 3. Choroba metaboliczna kości 59 Ewa MUSIALIK-ŚWIETLIŃSKA 59 3.1. Występowanie 60 3.2. Etiologia 60 3.3. Objawy kliniczne 63 3.4. Diagnostyka laboratoryjna i obrazowa 63 3.5. Profilaktyka i leczenie 66 3.6. Informacje dodatkowe 67 4. Problemy oddechowe 69 Janusz ŚWIETLIŃSKI 69 4.1. Patofizjologia układu oddechowego 69 4.2. Podstawy wentylacji mechanicznej 102 4.3. Wentylacja nieinwazyjna 127 4.4. Zespół zaburzeń oddychania 141 4.5. Zapalenie płuc 146 4.6. Zespół aspiracji smółki (MAS) 149 4.7. Przemijający szybki oddech noworodka, przejściowe zaburzenia oddychania (TTN) 155 4.8. Bezdechy noworodka 156 4.9. Dysplazja oskrzelowo-płucna (BPD) 162 4.10. Rozedma śródmiąższowa płuc (PIE) 167 4.11. Odma opłucnowa i inne zespoły ucieczki powietrza u noworodków 171 4.12. Krwawienie do płuc 178 4.13. Przetrwałe nadciśnienie płucne u noworodka (PPHN) 180 4.14. Zastosowanie tlenku azotu w neonatologii 184 4.15. Pozaustrojowe utlenowanie krwi (ECMO) 189 5. Patofizjologia układu krążenia 193 Janusz ŚWIETLIŃSKI 193 5.1. Zaburzenia krążenia u noworodka 193 5.2. Wady wrodzone serca 200 5.3. Przetrwały przewód tętniczy (PDA) 209 5.4. Zaburzenia rytmu serca 214 6. Wybrane wady wrodzone i zaburzenia kliniczne wymagające interwencji chirurgicznej 223 Janusz ŚWIETLIŃSKI 223 6.1. Niedrożność przełyku i przetoka przełykowo-tchawicza 223 6.2. Niedrożność jelit u noworodka 227 6.3. Wrodzona przepuklina przeponowa 236 6.4. Przepuklina pępowinowa (omphalocoele) 241 6.5. Wytrzewienie 243 6.6. Martwicze zapalenie jelit (NEC) 246 6.7. Wodogłowie w okresie noworodkowym i wczesnoniemowlęcym 253 6.8. Wady cewy nerwowej 259 6.9. Opieka okołooperacyjna 263 7. Zaburzenia neurologiczne 269 Janusz ŚWIETLIŃSKI 269 7.1. Podstawy rozwoju układu nerwowego 269 7.2. Ocena stanu neurologicznego noworodka 274 7.3. Zaburzenia neurologiczne u noworodków 279 7.4. Dalszy rozwój noworodków urodzonych przedwcześnie 309 8. Hipotermia lecznicza 312 Janusz ŚWIETLIŃSKI 312 9. Zaburzenia hematologiczne, leczenie krwią i preparatami krwiopochodnymi 321 Joanna WILK-TYL 321 9.1. Policytemia 321 9.2. Małopłytkowość 325 9.3. Choroba krwotoczna noworodka, czyli krwawienie z niedoboru witaminy K 331 9.4. Rozsiane wykrzepianie wewnątrznaczyniowe 335 9.5. Niedokrwistość 338 9.6. Konflikt serologiczny 348 10. Zaburzenia w obrębie układu moczowego 354 Janusz ŚWIETLIŃSKI 354 10.1. Ważne informacje dotyczące rozwoju układu moczowego 354 10.2. Funkcje nerek u noworodka 355 10.3. Zaburzenia funkcji nerek u noworodka 357 10.4. Obrzęki 368 10.5. Leczenie nerkozastępcze 371 11. Monitorowanie biofizyczne 373 Janusz ŚWIETLIŃSKI 373 11.1. Ogólne zasady monitorowania 373 11.2. Najczęściej stosowane w neonatologii parametry monitorowania biofizycznego 375 11.3. Ciśnienie tętnicze krwi 382 11.4. Ośrodkowe ciśnienie żylne 386 11.5. Inne monitorowane parametry 387 12. Wybrane aspekty farmakologiczne 393 Janusz ŚWIETLIŃSKI 393 12.1. Wstęp 393 12.2. Odpowiedzialność za zlecenie i podanie leku 394 12.3. Uwagi dotyczące farmakokinetyki leków 395 13. Ból – zapobieganie i leczenie 406 Ewa MUSIALIK-ŚWIETLIŃSKA 406 13.1. Następstwa bodźców bólowych u noworodka 407 13.2. Metody oceny bólu u noworodka 408 13.3. Sposoby zapobiegania bólowi i metody łagodzenia bólu towarzyszącego wybranym procedurom wykonywanym na oddziałach noworodkowych oraz na oddziałach intensywnej terapii noworodka 410 14. Zespół abstynencji (zespół odstawienia) 417 Ewa MUSIALIK-ŚWIETLIŃSKA 417 14.1. Uwagi wstępne 417 14.2. Objawy kliniczne 419 14.3. Diagnostyka 423 14.4. Leczenie niefarmakologiczne i farmakologiczne 423 14.5. Karmienie naturalne 424 14.6. Skala Finnegana 425 14.7. Uwagi końcowe 428 15. Opieka nad noworodkiem na granicy przeżywalności 430 Janusz ŚWIETLIŃSKI 430 16. Etyczne aspekty opieki nad noworodkiem w stanie terminalnym 434 Janusz ŚWIETLIŃSKI 434 16.1. Kategorie pacjentów, którzy mogą być objęci paliatywną opieką perinatalną 435 16.2. Uwagi praktyczne dotyczące sprawowania opieki paliatywnej nad noworodkiem na oddziale neonatologicznym 436 17. Przygotowanie noworodka do wypisu do domu 441 Janusz ŚWIETLIŃSKI 441 17.1. Kryteria wypisania do domu zdrowego donoszonego noworodka, tj. noworodka urodzonego pomiędzy 37. a 41. tygodniem ciąży 441 17.2. Kryteria warunkujące wypisanie do domu noworodka z problemami zdrowotnymi 444 18. Szczepienia ochronne u noworodków – procedura zabiegu 446 Maria WILIŃSKA 446 18.1. Podstawowe informacje o szczepieniach ochronnych 446 18.2. Szczepienia ochronne w okresie noworodkowym 448 18.3. Zasady podawania szczepionek w okresie noworodkowym 458 18.4. Dokumentacja 462 19. Opieka hospicyjna nad noworodkiem i wcześniakiem 466 Natasza GODLEWSKA, Ewa WÓJCIK-GIL 466 19.1. Wstęp 467 19.2. Zasady opieki paliatywnej i hospicyjnej 467 19.3. Co jest ważne w prowadzeniu opieki paliatywnej 468 19.4. Możliwości opieki hospicyjnej dla noworodków i wcześniaków 471 19.5. Statystyki dotyczące dzieci urodzonych przedwcześnie, objętych opieką Śląskiego Hospicjum dla Dzieci w Tychach w latach 2010–2014 474 19.6. Domowe hospicja dziecięce w Polsce – adresy i kontakt 476 20. Po stracie dziecka 480 Joanna WILK-TYL 480 20.1. Informacje na temat formalności po stracie dziecka 481 20.2. Dodatek 484 21. Najczęstsze badania laboratoryjne 486 Janusz ŚWIETLIŃSKI 486 21.1. Uwagi ogólne 486 21.2. Pomiędzy zleceniem a laboratorium 489 21.3. Interpretacja badań laboratoryjnych 491 22. Medyczny sprzęt jednorazowy 501 Grzegorz ZDEBIK 501 22.1. Wstęp 501 22.2. Co to jest wyrób medyczny? 502 22.3. Cechy wyrobu medycznego 503 22.4. Jak powstają wyroby medyczne? 507 22.5. Jak się tworzy produkt medyczny? 510 22.6. Od czego zależy cena produktu? 511 22.7. Jak wybrać dobry produkt – porady 514 22.8. Typowe błędne wyobrażenia dotyczące podstawowego sprzętu 522 22.9. Nowe trendy w stosowaniu sprzętu medycznego 524 22.10. Podsumowanie 526 23. Problemy związane z infuzją płynów i leków 527 Janusz ŚWIETLIŃSKI 527 23.1. Zapobieganie przypadkowemu podaniu nadmiernej objętości wlewu płynów lub leku u noworodka 527 23.2. Problem osmotyczności wlewów 528 23.3. Czynniki wpływające na skuteczność podania leku 529 23.4. Minimalna wymagana szybkość wlewu 538 23.5. Gentamycyna pod specjalnym nadzorem 540 23.6. Ważne uwagi praktyczne dotyczące dożylnego podawania leków 541 23.7. Propozycja procedury podania leku/wlewu dożylnego u noworodka 545 23.8. Ważne uwagi praktyczne dotyczące dożylnego stosowania leków 549 23.9. Rozterki podczas prowadzenia terapii dożylnej u noworodków – podsumowanie 554 24. Żywienie pozajelitowe na oddziale intensywnej terapii noworodka 556 Łukasz DROZD, Aldona STACHURA 556 24.1. Wstęp 556 24.2. Dawki żywienia pozajelitowego dla noworodków 557 24.3. Dostępy naczyniowe do podaży żywienia pozajelitowego – kiedy można podawać żywienie do naczyń obwodowych 563 24.4. Planowanie żywienia pozajelitowego – aspekty praktyczne 565 24.5. Stabilność mieszanin żywienia pozajelitowego 573 24.6. Aspekty prawne – szczególna rola farmaceuty 578 24.7. Dobra praktyka wytwarzania konieczna do spełnienia przy sporządzaniu mieszanin żywienia pozajelitowego 579 24.8. Zasady przygotowywania mieszanin do żywienia pozajelitowego noworodków 587 24.9. Zasady transportu żywienia pozajelitowego 588 24.10. Systemy komputerowe do planowania żywienia klinicznego 591 25. Zapobieganie błędom w podaniu leków 596 Janusz ŚWIETLIŃSKI 596 25.1. Rodzaje błędów 597 25.2. Zasady poprawnego i bezpiecznego procesu zlecania i przygotowywania leku 597 25.3. Rola pielęgniarek 598 26. Dokumentacja medyczna 600 Janusz ŚWIETLIŃSKI 600 27. Uwagi dotyczące projektowania funkcji i organizacji oddziału intensywnej terapii i patologii noworodka 603 Janusz ŚWIETLIŃSKI 603 Procedury 613 Wstęp 613 Janusz ŚWIETLIŃSKI 613 I. Procedura stosowania aseptycznej techniki bezdotykowej 615 Janusz ŚWIETLIŃSKI, Joanna CZICHY, Alina KUBICA 615 II. Procedura tlenoterapii 621 Janusz ŚWIETLIŃSKI 621 III. Procedura intubacji dotchawiczej noworodków 625 Janusz ŚWIETLIŃSKI 625 IV. Procedura podania surfaktantu 636 Janusz ŚWIETLIŃSKI 636 V. Procedura toalety dróg oddechowych noworodków zaintubowanych 643 Maria WILIŃSKA 643 VI. Procedura ekstubacji noworodków 654 Janusz ŚWIETLIŃSKI 654 VII. Procedura zakładania i pielęgnacji drenażu jamy opłucnej 659 Janusz ŚWIETLIŃSKI 659 VIII. Procedura punkcji lędźwiowej 671 Janusz ŚWIETLIŃSKI 671 IX. Procedura pobierania moczu do badań. Procedura cewnikowania pęcherza moczowego 678 Janusz ŚWIETLIŃSKI 678 X. Procedura kaniulacji obwodowych naczyń żylnych 689 Janusz ŚWIETLIŃSKI 689 XI. Procedura kaniulacji naczyń centralnych z dostępu obwodowego 698 Janusz ŚWIETLIŃSKI, Ewa MUSIALIK-ŚWIETLIŃSKA 698 XII. Procedura cewnikowania naczyń pępowinowych 709 Ewa MUSIALIK-ŚWIETLIŃSKA 709 XIII. Procedura transfuzji wymiennej u noworodków 727 Maria WILIŃSKA 727 XIV. Procedura badania okulistycznego noworodka 743 Maria WILIŃSKA 743 XV. Procedura postępowania w powikłaniach terapii dożylnej 750 Janusz ŚWIETLIŃSKI 750 XVI. Procedura kaniulacji tętnicy obwodowej 762 Janusz ŚWIETLIŃSKI 762 XVII. Procedura pielęgnacji linii tętniczej 767 Janusz ŚWIETLIŃSKI 767 XVIII. Procedura pobierania próbki krwi z linii tętniczej 776 Janusz ŚWIETLIŃSKI 776 XIX. Procedura karmienia noworodka mlekiem z butelki przez smoczek 781 Maria WILIŃSKA, Elżbieta BARANOWSKA, Janusz ŚWIETLIŃSKI 781 XX. Procedura wzmacniania mleka kobiecego 789 Maria WILIŃSKA, Izabela KĘDZIOR, Janusz ŚWIETLIŃSKI 789 Aneks 799 Skorowidz 859