Polityka mieszkaniowa a segregacja społeczna

Prezentacja stopnia zaawansowania segregacji demograficznej, społecznej i etnicznej w Warszawie, Berlinie i Paryżu wraz z ich obszarami metropolitalnymi w kontekście zmieniającej się polityki mieszkaniowej. Autorzy, odwołując się do wyników wielowymiarowej analizy wykorzystującej mierniki segregacji oraz własnych obserwacji terenowych, omawiają hierarchizację kategorii ludności w największym stopniu podlegających procesowi segregacji na badanych obszarach. Badanie przeprowadzono w 3 skalach przestrzennych: obszaru metropolitalnego, miasta oraz wybranych dzielnic, ta ostatnia zaś posłużyła do zaprezentowania mikrosegregacji mieszkaniowej. Publikacja, dzięki zaprezentowaniu dobrych praktyk wykorzystywanych w przeciwdziałaniu skrajnym formom segregacji, zawiera rekomendacje dla polskiej polityki mieszkaniowej. Książka polecana badaczom miejskim, decydentom i praktykom odpowiedzialnym za prowadzenie polityki mieszkaniowej i społecznej oraz za przestrzeń miast, a także studentom kierunków społecznych i przestrzennych. Presentation of the level of social, demographic and ethnic segregation in Warsaw, Berlin and Paris, together with their metropolitan areas in the context of changing housing policy. The authors discuss the hierarchization of the categories of people undergoing the process of segregation in the studied areas. The publication includes recommendations concerning housing policy.

Spis treści

Autorzy 9 Wstęp (Anna Grzegorczyk, Barbara Jaczewska) 11 Rozdział 1. Założenia koncepcyjne projektu (Anna Grzegorczyk, Barbara Jaczewska) 13 Rozdział 2. Polityka mieszkaniowa – teoria i badania (Barbara Jaczewska) 16 2.1. Polityka mieszkaniowa w podejściu interdyscyplinarnym 16 2.2. Podstawy prawne konstruowania polityki mieszkaniowej 18 2.3. Cele polityki mieszkaniowej 21 2.4. Instrumenty polityki mieszkaniowej 23 2.5. Badania porównawcze systemów mieszkaniowych 25 2.6. Metody wykorzystywane w badaniach porównawczych systemów mieszkaniowych 31 Rozdział 3. Polityka mieszkaniowa w praktyce 34 3.1. Polityka mieszkaniowa i rynek mieszkaniowy w Warszawie (Barbara Jaczewska) 34 3.1.1. Polityka mieszkaniowa oraz formy wsparcia sektora mieszkaniowego w Warszawie 34 3.1.2. Najważniejsze dokumenty kształtujące obecną politykę mieszkaniową Warszawy i rynek mieszkaniowy w Warszawie 46 3.1.3. Program rewitalizacji dla Warszawy 57 3.2. Polityka mieszkaniowa a rynek mieszkaniowy w Berlinie (Peter van Gielle Ruppe, Barbara Jaczewska) 60 3.2.1. Polityka mieszkaniowa oraz sytuacja sektora mieszkaniowego w Berlinie 61 3.2.2. Polityka mieszkaniowa oraz sytuacja sektora mieszkaniowego współcześnie 78 3.2.3. Soziale Stadt jako instrument przeciwdziałania lokalnym problemom społecznym 87 3.3. Polityka mieszkaniowa a rynek mieszkaniowy w Paryżu (Stéphanie Jankel) 93 3.3.1. Zarys historii polityki mieszkaniowej w Paryżu 93 3.3.2. Formy wsparcia sektora mieszkaniowego 98 3.3.3. Sposoby pozyskiwania mieszkań uspołecznionych oraz sytuacja sektora mieszkaniowego 105 3.3.4. Polityka miasta – rewitalizacja á la française na obszarach problemowych (Mélina Gaboreau) 114 3.4. Podsumowanie badań nad polityką mieszkaniową w Warszawie, Berlinie i Paryżu (Barbara Jaczewska, Anna Grzegorczyk) 130 Rozdział 4. Segregacja społeczna – teoria i badania (Anna Grzegorczyk) 134 4.1. Rozwój podejść w badaniach nad segregacją społeczną 134 4.2. Metodyka badań nad segregacją społeczną 137 4.3. Przyczyny i konteksty segregacji mieszkaniowej 149 Rozdział 5. Segregacja mieszkaniowa w praktyce 156 5.1. Segregacja mieszkaniowa w Warszawie (Anna Grzegorczyk) 156 5.1.1. Krótka historia zróżnicowań społeczno-przestrzennych Warszawy 156 5.1.2. Segregacja mieszkaniowa w Warszawie dziś 159 5.2. Mikrosegregacja mieszkaniowa w dzielnicach Warszawy 164 5.2.1. Krótka historia wybranych dzielnic Warszawy 164 5.2.2. Mikrosegregacja w dzielnicach Warszawy dziś i jutro 170 5.3. Segregacja mieszkaniowa w Berlinie (Barbara Jaczewska, Peter van Gielle Ruppe) 188 5.3.1. Historia zróżnicowań społeczno-przestrzennych Berlina 188 5.3.2. Segregacja mieszkaniowa w Berlinie dziś 198 5.4. Mikrosegregacja mieszkaniowa w dzielnicach Berlina 203 5.4.1. Krótka historia dzielnic Berlina 204 5.4.2. Mikrosegregacja w dzielnicach Berlina dziś i jutro 210 5.5. Segregacja mieszkaniowa w Paryżu (Anna Grzegorczyk) 241 5.5.1. Krótka historia zróżnicowań społeczno-przestrzennych Paryża 241 5.5.2. Segregacja mieszkaniowa w Paryżu dziś 248 5.6. Mikrosegregacja mieszkaniowa w Paryżu 264 5.6.1. Krótka historia wybranych dzielnic Paryża 265 5.6.2. Mikrosegregacja w dzielnicach Paryża dziś i jutro 268 5.7. Podsumowanie analizy porównawczej segregacji społecznej w Warszawie, Berlinie i Paryżu (Anna Grzegorczyk, Barbara Jaczewska) 300 Podsumowanie (Anna Grzegorczyk, Barbara Jaczewska) 304 1. Złożoność polityki mieszkaniowej 304 2. Zaawansowanie segregacji mieszkaniowej 307 3. Praktyczne rekomendacje dla polityki mieszkaniowej 309 4. Uwagi metodologiczne 311 Summary 313 Literatura 321 Załączniki 338 Załącznik 1. Wzory mierników segregacji 338 Załącznik 2. Wyniki segregacji mieszkaniowej w OMW i w Warszawie w 2002 roku 339 Załącznik 3. Wyniki segregacji mieszkaniowej w OMW w 1988 i 2002 roku 342 Załącznik 4. Wyniki segregacji mieszkaniowej w Warszawie w 1988 i 2002 roku 343 Załącznik 5. Wyniki segregacji mieszkaniowej w dzielnicach Warszawy w 2002 roku 344 Załącznik 6. Wyniki segregacji mieszkaniowej w OMB i w Berlinie w 2012 roku 346 Załącznik 7. Wyniki segregacji mieszkaniowej w Île-de-France i w Paryżu w 2011 roku 348 Indeks rzeczowo-geograficzny 350 Spis ilustracji 367 Mapy 367 Schematy 368 Tabele 368 Wykresy 369 Zdjęcia 369