Polityka zrównoważonego rozwoju gmin polskich

Podstawowym celem niniejszej monografii jest sformułowanie diagnozy stanu implementacji polityki zrównoważonego rozwoju w wybranych samorządach terytorialnych oraz określenie kierunków przyszłych przekształceń nie tylko na badanym obszarze, ale i jako rekomendacje do działań ogólnopolskich. Całość opracowania została podzielona na 10 rozdziałów. Rozdziały 1-4 stanowią teoretyczne wprowadzenie do tematyki realizacji polityki zrównoważonego rozwoju oraz usług publicznych. Następnie autorzy przedstawili metodologię zastosowaną w pracy oraz przybliżyli obszar badań w postaci charakterystyki analizowanych województw. Ostatnia część (rozdziały 7-10) stanowi syntezę wyników badań ankietowych, przeprowadzonych w 2015 r. w gminach województw podlaskiego, wielkopolskiego oraz śląskiego. Przeprowadzona ankieta składa się z dwóch części: „Polityka społeczna” oraz „Polityka zrównoważonego rozwoju”, co odpowiada układowi pracy. Uzyskane wyniki uzupełniono danymi statystycznymi oraz analizą wybranych dokumentów strategicznych, a także literatury przedmiotu dla uzyskania pełniejszego obrazu analizowanych zagadnień. Całość pracy kończą wnioski i rekomendacje dotyczące stanu, a także możliwości implementacji polityki zrównoważonego rozwoju w praktyce polskich samorządów terytorialnych.

Spis treści

Wprowadzenie 7 1. Polityka zrównoważonego rozwoju 11 2. Zrównoważony rozwój w aktach prawnych 20 3. Instytucjonalno-prawne aspekty zrównoważonego rozwoju na poziomie krajowym 25 3.1. Zrównoważony rozwój w aktach prawnych z zakresu ochrony środowiska 28 3.2. Zrównoważony rozwój w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym 29 3.3. Zrównoważony rozwój w prawie gospodarczym 32 3.4. Rola administracji publicznej w zakresie zrównoważonego rozwoju 33 3.5. Instytucjonalizacja zrównoważonego rozwoju 35 4. Polityka zrównoważonego rozwoju w samorządzie terytorialnym 38 4.1. Lokalna polityka zrównoważonego rozwoju 38 4.2. Usługi publiczne jako element lokalnej polityki zrównoważonego rozwoju 44 4.2.1. Pojęcie „usług publicznych” i ich cechy 44 4.2.2. Klasyfikacja usług publicznych 47 4.2.3. Gmina jako podmiot świadczący usługi publiczne 51 5. Przestrzenne aspekty zakresu badań 58 5.1. Przyczyny doboru województw do badań porównawczych 59 5.2. Podstawowe dane dotyczące wybranych województw 61 5.3. Rozwój społeczno-gospodarczy badanych województw 63 6. Metodologia badań 73 7. Polityka zrównoważonego rozwoju w praktyce ankietowanych gmin 77 7.1. Dokumenty z zakresu zrównoważonego rozwoju 77 7.2. Cele zrównoważonego rozwoju 93 7.3. Monitoring zrównoważonego rozwoju 101 8. Usługi techniczne i środowiskowe w lokalnym rozwoju zrównoważonym i praktyce działalności gmin 107 8.1. Priorytety gmin w zakresie rozwoju usług środowiskowych i technicznych 110 8.2. Gospodarka wodno-ściekowa 118 8.3. Transport 133 8.4. Gospodarka odpadami 138 9. Polityka społeczna a rozwój zrównoważony 146 9.1. Polityka społeczna i rozwój zrównoważony – cechy własne oraz powiązania wzajemne w perspektywie holistycznej 146 9.2. Ochrona zdrowia 149 9.3. Pomoc społeczna 172 9.4. Kultura i oświata 189 9.4.1. Kultura i oświata w mniejszych gminach: potrzeby mieszkańców a działania władz (społeczeństwo obywatelskie na poziomie lokalnym) 191 9.4.2. Badania satysfakcji odbiorców usług w zakresie oświaty i kultury w mniejszych gminach 200 9.4.3. Kultura i oświata w większych gminach: potrzeby mieszkańców a działania władz (społeczeństwo obywatelskie na poziomie lokalnym) 201 9.4.4. Badania satysfakcji odbiorców usług w zakresie oświaty i kultury w większych gminach 204 9.4.5. Podsumowanie 205 10. Bariery i korzyści wdrażania strategii zrównoważonego rozwoju w gminach 209 Zakończenie 219 Bibliografia 227 Spis aktów normatywnych 238 Źródła internetowe 239 Spis tabel 241 Spis rysunków 244 Aneks 1 247 Aneks 2 252