Prawo ochrony klimatu w kontekście praw człowieka

W publikacji zawarto omówienie roli praw człowieka w międzynarodowym i unijnym prawie ochrony klimatu. Książka pozwala dogłębnie poznać regulacje klimatyczne, które współcześnie wpływają na: • prowadzenie działalności gospodarczej, • przeprowadzanie transformacji energetycznej, • planowanie wydatkowania środków z funduszy Unii Europejskiej (w szczególności z Funduszu Odbudowy, Funduszy Spójności oraz Funduszu Sprawiedliwej Transformacji Energetycznej). W opracowaniu przedstawiono m.in.: • międzynarodowe prawo ochrony klimatu (Konwencja ramowa, Protokół z Kioto, Porozumienie paryskie), • uwarunkowania traktatowe europejskiego prawa ochrony klimatu oraz relacje między prawem Unii Europejskiej a prawem państw członkowskich, • rozwój europejskiego prawa ochrony klimatu (tzw. pierwszy pakiet klimatyczno-energetyczny, nowe prawo klimatyczne Unii Europejskiej przyjęte w ramach tzw. Europejskiego Zielonego Ładu), • współczesne typy instrumentów prawnych w ramach prawa ochrony klimatu. Autor udziela odpowiedzi na pytanie o rolę praw człowieka w prawie ochrony klimatu, poprzez analizę prawa do życia, prawa do środowiska i koncepcji prawa do stabilnego klimatu, prezentując m.in. największe spory sądowe dotyczące tych zagadnień. Książka jest przeznaczona dla osób i instytucji zainteresowanych prawną problematyką ochrony klimatu, w tym szczególnie dla pracowników naukowych, adwokatów, radców prawnych, sędziów, prokuratorów, doradców podatkowych, pracowników administracji rządowej (Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, ministerstwa zaangażowane w programowanie i wydatkowanie funduszy Unii Europejskiej) oraz samorządowej (samorząd wojewódzki, w szczególności jednostki zaangażowane w programowanie i wydatkowanie funduszy unijnych). Zainteresuje również ekonomistów i księgowych, menedżerów i przedsię[1]biorców sektora energetycznego oraz innych sektorów energochłonnych.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 11 Rozdział I. Zagadnienia wstępne | str. 19 1. Prawo ochrony klimatu. Uwagi wstępne | str. 19 2. Zmiany klimatu | str. 34 3. Wpływ zmian klimatu na korzystanie z praw człowieka | str. 37 4. Działania i zaniechania państw w dziedzinie klimatu a korzystanie z praw człowieka | str. 48 5. Uzasadnienie celu badań. Struktura i zakres pracy | str. 53 Część I. PRAWO OCHRONY KLIMATU Rozdział II. Międzynarodowe prawo ochrony klimatu | str. 71 1. Ramowa konwencja Narodów Zjednoczonych w sprawie zmian klimatu | str. 71 2. Protokół z Kioto | str. 81 3. Porozumienie paryskie | str. 85 4. Wielopoziomowość i multicentryczność międzynarodowego prawa ochrony klimatu | str. 97 5. Podsumowanie | str. 101 Rozdział III. Prawo ochrony klimatu Unii Europejskiej | str. 105 1. Wprowadzenie | str. 105 2. Początki prawa ochrony klimatu Unii Europejskiej | str. 106 3. Era protokołu z Kioto w europejskim prawie ochrony klimatu | str. 110 4. Pierwszy pakiet klimatyczno-energetyczny. Prawo ochrony klimatu UE do 2020 r. | str. 114 5. Prawo ochrony klimatu Unii Europejskiej w kontekście porozumienia paryskiego | str. 126 6. Europejski Zielony Ład – nowe prawo klimatyczne Unii Europejskiej | str. 144 7. Relacje między prawem ochrony klimatu UE i państw członkowskich | str. 155 8. Podsumowanie | str. 167 Rozdział IV. Instrumenty prawa ochrony klimatu | str. 171 1. Wprowadzenie | str. 171 2. Typologia instrumentów prawa ochrony klimatu | str. 171 3. Instrumenty nakazowo-kontrolne | str. 174 4. Instrumenty prawno-ekonomiczne | str. 185 5. Luka w instrumentarium prawa ochrony klimatu | str. 198 6. Podsumowanie | str. 200 Część II. ZNACZENIE PRAW CZŁOWIEKA W PRAWIE OCHRONY KLIMATU Rozdział V. Prawo ochrony klimatu a prawa człowieka | str. 205 1. Konwencja ramowa a prawa człowieka | str. 205 2. Porozumienie paryskie a prawa człowieka | str. 208 3. Znaczenie konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów | str. 215 4. Prawa człowieka w klimatycznych sporach sądowych | str. 219 5. Podsumowanie | str. 227 Rozdział VI. Prawo do życia a ochrona klimatu | str. 229 1. Źródła uprawnień | str. 229 2. Zakres uprawnień | str. 235 3. Prawo do życia w kontekście naruszeń związanych z wpływem na środowisko w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka | str. 240 4. Prawo do życia w kontekście naruszeń związanych ze zmianami klimatu przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej | str. 258 5. Prawo do życia w kontekście naruszeń związanych ze zmianami klimatu w orzecznictwie sądów krajowych. Uwagi wstępne | str. 263 6. Sprawa Leghari p. Pakistanowi | str. 267 7. Sprawa Urgenda p. Niderlandom | str. 270 8. Sprawa Neubauer i inni p. ustawie o ochronie klimatu | str. 295 9. Podsumowanie | str. 304 Rozdział VII. Prawo do środowiska a ochrona klimatu | str. 309 1. Źródła uprawnień. Uwagi wstępne | str. 309 2. Prawo do środowiska w aktach o charakterze soft law | str. 311 3. Prawo do środowiska w globalnych umowach międzynarodowych | str. 315 4. Prawo do środowiska w regionalnych umowach międzynarodowych | str. 316 5. Źródła uprawnień. Podsumowanie | str. 322 6. Zakres uprawnień a konstytucjonalizacja prawa do środowiska | str. 325 7. Znaczenie prawa do środowiska w prawnej ochronie klimatu | str. 333 8. Prawo do ochrony życia prywatnego i rodzinnego w kontekście naruszeń związanych z wpływem na środowisko w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka | str. 335 9. Prawo do środowiska w kontekście naruszeń związanych z wpływem na klimat w orzecznictwie sądów krajowych | str. 355 10. Prawo do korzystania z wartości środowiska naturalnego w orzecznictwie sądów polskich | str. 362 11. Sprawy Friends of the Irish Environment p. Irlandii | str. 369 12. Podsumowanie | str. 375 Rozdział VIII. Koncepcja prawa do bezpiecznego klimatu | str. 381 1. Uwagi wstępne | str. 381 2. Konceptualizacja prawa do bezpiecznego klimatu | str. 382 3. Jurydyzacja prawa do bezpiecznego klimatu | str. 387 4. Sprawa Juliana p. Stanom Zjednoczonym | str. 388 5. Sprawa Association Notre Affaire à Tous p. Ministrowi Transformacji Ekologicznej Francji | str. 406 6. Postulat pozytywizacji prawa do bezpiecznego klimatu | str. 407 7. Podsumowanie | str. 411 Zakończenie | str. 415 Bibliografia | str. 433 Wykaz orzecznictwa | str. 465