Prawo ochrony środowiska w procesie inwestycyjno-budowlanym

Zachowanie wymogów związanych z ochroną środowiska to coraz ważniejszy element procesu inwestycyjnego. Skomplikowane przepisy normujące tę dziedzinę oraz różna praktyka ich stosowania przez organy administracji i sądy powodują trudności w realizacji inwestycji. Walorem książki jest w tym kontekście połączenie wątków teoretycznych z zagadnieniami występującymi w praktyce. Każda część została przygotowana z wykorzystaniem dorobku doktryny prawa ochrony środowiska oraz istotnych orzeczeń sądów administracyjnych. Pozwoliło to na przedstawienie w jak najszerszym zakresie problemów praktycznych występujących w indywidualnych stanach faktycznych. W publikacji zostały omówione m.in. takie zagadnienia, jak: informacje o środowisku, ocena oddziaływania na środowisko, planowanie przestrzenne, ochrona: wód, gruntów rolnych i leśnych, powietrza i przyrody, hałas i pola elektromagnetyczne, pozwolenia emisyjne, obszar ograniczonego użytkowania, opłaty za korzystanie ze środowiska, odpowiedzialność w prawie ochrony środowiska.

Spis treści

Wykaz skrótów 11 Wstęp 15 Rozdział 1 Podstawowe pojęcia i zasady ochrony środowiska 17 1.1. Realizacja zasad prewencji, przezorności i zanieczyszczający płaci w procesie inwestycyjnym 17 1.2. Powszechne a zwykłe korzystanie ze środowiska - znaczenie dla procesu inwestycyjnego 20 1.3. Zakres pojęcia "podmiot korzystający ze środowiska" 22 1.4. Instalacja i zakład jako przedmiot obowiązków związanych z ochroną środowiska 25 1.5. Zasady ochrony środowiska w zagospodarowaniu przestrzennym i przy realizacji ochrony środowiska 28 Rozdział 2 Informacje o środowisku 32 2.1. Informacja o środowisku a informacja publiczna 32 2.2. Kiedy i w jakiej formie należy odmówić udostępnienia dokumentów zawierających informacje o środowisku? 35 2.3. Dostęp do danych o środowisku dotyczących informacji przestrzennych 38 Rozdział 3 Ocena oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko 42 3.1. Udostępnianie dokumentów dotyczących oceny strategicznej i przedsięwzięć podczas oceny oddziaływania na środowisko 42 3.2. Jak prawidłowo zapewnić udział społeczeństwa podczas oceny oddziaływania na środowisko? 45 3.3. Problemy proceduralne w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach 49 3.4. Ustalanie stron w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach 52 3.5. Jak prawidłowo doręczyć decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach w trybie art. 49 k.p.a.? 56 3.6. Ponowne przeprowadzenie oceny oddziaływania na środowisko 59 3.7. Transgraniczna ocena oddziaływania na środowisko przedsięwzięcia planowanego do realizacji na terenie Polski 62 Rozdział 4 Planowanie przestrzenne 66 4.1. Znaczenie opracowania ekofizjograficznego i procedura jego sporządzania ..... 66 4.2. Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy - zakres ustaleń związanych z ochroną środowiska 69 4.3. Zakres ustaleń w zakresie ochrony środowiska w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego 71 4.4. Znaczenie rysunku planu miejscowego dla ustaleń w zakresie ochrony środowiska 76 4.5. Uwzględnianie form ochrony przyrody w treści studium uwarunkowań i planu miejscowego 80 4.6. Uwzględnianie ograniczeń związanych z ochroną przed powodzią przy tworzeniu studium uwarunkowań i planów miejscowych 83 4.7. Przypisywanie terenów do dopuszczalnych poziomów hałasu w planie miejscowym 87 4.8. Wyznaczanie w studium uwarunkowań i planie miejscowym lokalizacji urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii 89 4.9. Dopuszczalność wprowadzania ograniczeń w zagospodarowaniu terenu w planie miejscowym - z uwagi na ochronę środowiska 92 4.10. Dopuszczalność wprowadzania do tekstu planu miejscowego obowiązków proceduralnych w zakresie ochrony środowiska 96 4.11. Uzgadnianie i opiniowanie studium uwarunkowań i planu miejscowego w zakresie wymogów ochrony środowiska 99 4.12. Strategiczna ocena oddziaływania na środowisko dla studium uwarunkowań i planu miejscowego - etap do sporządzenia prognozy oddziaływania na środowisko 102 4.13. Strategiczna ocena oddziaływania na środowisko dla studium uwarunkowań i planu miejscowego - etap po sporządzeniu prognozy oddziaływania na środowisko oraz udział społeczeństwa 108 4.14. Możliwość kwestionowania studium uwarunkowań i planu miejscowego z uwagi na ochronę środowiska 111 Rozdział 5 Proces inwestycyjno-budowlany 115 5.1. Ochrona środowiska a decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego 115 5.2. Decyzja o warunkach zabudowy a ochrona środowiska 118 5.3. Lokalizacja urządzeń wytwarzających energię ze źródeł odnawialnych wobec wymogu "dobrego sąsiedztwa" 122 5.4. Proceduralne uwarunkowania ochrony środowiska przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu 124 5.5. Ochrona środowiska w procesie budowlanym 127 Rozdział 6 Ochrona wód 135 6.1. Procedura wydawania pozwolenia wodnoprawnego 135 6.2. Procedura wydawania pozwoleń wodnoprawnych - ustalanie stron postępowania 138 6.3. Procedura uzyskiwania pozwolenia wodnoprawnego - operat wodnoprawny 141 6.4. Ochrona ujęć wody i zbiorników wód śródlądowych 144 6.5. Ograniczenia w inwestowaniu wynikające z ochrony przeciwpowodziowej 147 6.6. Ocena oddziaływania na środowisko a ochrona wód 151 Rozdział 7 Ochrona gruntów rolnych i leśnych 154 7.1. Zmiana przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne 154 7.2. Dopuszczalne inwestowanie na gruntach rolnych i leśnych bez zmiany przeznaczenia 158 7.3. Wyłączanie gruntów z produkcji rolniczej i leśnej 162 7.4. Plany gospodarowania na gruntach położonych w obszarach ograniczonego użytkowania 166 7.5. Obowiązek okresowego badania poziomu skażenia gleb i roślin w obszarach ograniczonego użytkowania oraz na gruntach zdewastowanych i zdegradowanych 169 Rozdział 8 Ochrona powietrza 172 8.1. Ochrona powietrza - informacje wprowadzające o instrumentach prawnych 172 8.2. Przesłanki i tryb wydawania decyzji zobowiązującej do wykonywania pomiarów substancji w powietrzu 175 8.3. Program ochrony powietrza 177 8.4. Program ochrony powietrza - aspekty proceduralne 180 8.5. Obowiązek uzyskania pozwolenia emisyjnego na wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza 183 8.6. Plan działań krótkoterminowych - przygotowanie i skutki 185 Rozdział 9 Ochrona przyrody 189 9.1. Obszarowe formy ochrony przyrody - park narodowy i rezerwat przyrody 18 9.2. Ograniczenia związane z utworzeniem parku krajobrazowego i obszaru chronionego krajobrazu 193 9.3. Znaczenie otuliny form ochrony przyrody i planów ochrony dla działalności inwestycyjnej 198 9.4. Indywidualne formy ochrony przyrody 202 9.5. Ochrona gatunków chronionych w działalności inwestycyjnej 205 9.6. Obowiązek uzyskania zgody na usunięcie drzew i krzewów 208 9.7. Procedura wydawania zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów 211 9.8. Opłaty za usunięcie drzew lub krzewów 214 9.9. Kary administracyjne z tytułu zniszczenia zieleni 218 9.10. Odmienne zasady usuwania drzew lub krzewów wynikające ze specustaw 221 9.11. Działalność inwestycyjna na obszarach Natura 2000 - dopuszczalny zakres 223 9.12. Ocena oddziaływania na obszar Natura 2000 228 9.13. Przesłanki i tryb nałożenia kompensacji przyrodniczej 232 Rozdział 10 Hałas i pola elektromagnetyczne 235 10.1. Ustalanie w trybie art. 115 p.o.ś., czy teren podlega ochronie przed hałasem w braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego 235 10.2. Przesłanki wydania decyzji o dopuszczalnym poziomie hałasu i jej konsekwencje dla inwestora 237 10.3. Uchwalenie programu ochrony środowiska przed hałasem - skutki dla inwestora 241 10.4. Ochrona przed polami elektromagnetycznymi 243 Rozdział 11 Pozwolenia emisyjne 247 11.1. Przesłanki wydania pozwolenia zintegrowanego 247 11.2. Konsekwencje prawne naruszenia warunków pozwolenia zintegrowanego 250 11.3. Konsekwencje prowadzenia instalacji bez wymaganego pozwolenia emisyjnego 253 11.4. Znaczenie standardów emisyjnych dla procesu inwestycyjnego 256 11.5. Wydawanie pozwoleń emisyjnych - zagadnienia proceduralne 259 11.6. Kiedy organ może odmówić wydania pozwolenia emisyjnego? 262 11.7. Ustanawianie zabezpieczenia roszczeń z tytułu wystąpienia negatywnych skutków w środowisku oraz szkód w środowisku w ustawie o zapobieganiu szkodom w środowisku i ich naprawie 264 11.8. Zgłoszenie organowi ochrony środowiska instalacji, która nie wymaga pozwolenia na emisję 266 11.9. Decyzja w sprawie nałożenia obowiązków prowadzenia pomiarów albo ich przedkładania 269 Rozdział 12 Obszar ograniczonego użytkowania 273 12.1. Tworzenie obszarów ograniczonego użytkowania 273 12.2. Roszczenie wypłaty odszkodowania lub wykupu nieruchomości związane z utworzeniem obszaru ograniczonego użytkowania 276 Rozdział 13 Opłaty za korzystanie ze środowiska 280 13.1. Opłata za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza 280 13.2. Opłata za wprowadzanie ścieków do wód lub ziemi 284 13.3. Opłata podwyższona za korzystanie ze środowiska 286 13.4. Opłata za pobór wód 290 Rozdział 14 Odpowiedzialność w prawie ochrony środowiska 294 14.1. Ustalenie właściwego reżimu odpowiedzialności za negatywne oddziaływanie na środowisko 294 14.2. Odpowiedzialność za negatywne oddziaływanie na środowisko na podstawie art. 362 p.o.ś. 297 14.3. Ustalanie kręgu stron w postępowaniu o wydanie decyzji naprawczej na podstawie art. 362 p.o.ś. 300 14.4. Odpowiedzialność za negatywne oddziaływanie na środowisko na podstawie art. 363 p.o.ś. 303 14.5. Kiedy organ może nałożyć obowiązek wykonania przeglądu ekologicznego? 306 14.6. Odpowiedzialność urzędnika w przypadku wydania decyzji z rażącym naruszeniem prawa 309 14.7. Odpowiedzialność urzędnika w przypadku niewydania decyzji w ustawowym czasie 313 Bibliografia 317 Orzecznictwo 319