Prawo pracy

W książce kompleksowo omówiono problematykę prawa pracy z uwzględnieniem najnowszych zmian w Kodeksie pracy, a także regulacji wynikających z przepisów unijnych dotyczących m.in.: • wskazania warunków oraz zasad wykonywania pracy zdalnej; • przepisów regulujących kontrolę trzeźwości pracowników; • zwiększenia zakresu ochrony przed wypowiedzeniem i rozwiązaniem stosunku pracy w związku z urlopem macierzyńskim, ojcowskim i rodzicielskim; • możliwości przedłużenia umowy o pracę na okres próbny o czas urlopu, a także o czas innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika. Ciekawym uzupełnieniem publikacji są wyczerpujące odwołania do polskich i unijnych aktów prawnych oraz ich analiza uwzględniająca aktualne poglądy nauki, orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz współczesne realia społeczne i gospodarcze. Podręcznik jest przeznaczony głównie dla studentów prawa, a także – ze względu na przystępność wykładu – dla działaczy związkowych oraz pracodawców.

Spis treści

Wykaz skrótów  | str. 15 Od Autorki  | str. 17 Część pierwsza OGÓLNA Rozdział I Ogólna charakterystyka prawa pracy  | str. 21 ?1... Pojęcie i przedmiot prawa pracy | str. 21 ?2... Geneza prawa pracy | str. 26 ?3... Szczególne właściwości prawa pracy | str. 28 ?4... Funkcje prawa pracy | str. 31 Pytania kontrolne  | str. 36 Rozdział II Źródła prawa pracy  | str. 38 ?1... Ogólna charakterystyka źródeł prawa pracy | str. 38 ?2... Pozycja Kodeksu pracy w systemie źródeł prawa pracy | str. 46 ?3... Układy zbiorowe pracy | str. 52 1... Pojęcie, charakter i przedmiot układu zbiorowego pracy  | str. 52 2... Ponadzakładowy układ zbiorowy pracy  | str. 60 3... Zakładowy układ zbiorowy pracy  | str. 64 4... Porozumienie o stosowaniu układu zbiorowego pracy  | str. 67 ?4... Regulaminy | str. 68 1... Regulamin pracy  | str. 68 2... Regulamin wynagradzania  | str. 71 ?5... Międzynarodowe źródła prawa pracy | str. 73 1... Umowy międzynarodowe jako źródło prawa pracy  | str. 73 2... Konwencje Międzynarodowej Organizacji Pracy  | str. 76 ?6... Europejskie prawo pracy | str. 80 ?7... Normy kolizyjne dla stosunków pracy. Jurysdykcja sądów polskich w sprawach z zakresu prawa pracy | str. 85 Pytania kontrolne  | str. 88 Rozdział III Zasady prawa pracy  | str. 90 ?1... Pojęcie i rodzaje zasad prawa pracy | str. 90 1... Zasada poszanowania godności osobowej i godności osobistej pracownika  | str. 95 2... Zasada poszanowania prywatności pracownika i innych jego dóbr osobistych  | str. 96 3... Zasada ochrony pracy przez państwo  | str. 97 4... Zasada wolności pracy (swobody nawiązywania stosunku pracy)  | str. 97 5... Zasada równego traktowania pracowników  | str. 99 6... Zasada niedyskryminacji  | str. 100 7... Prawo do godziwego wynagrodzenia za pracę  | str. 106 8... Zasada bezpiecznej i higienicznej pracy  | str. 108 9... Prawo do wypoczynku  | str. 109 Obowiązek pracodawcy zaspokajania bytowych, socjalnych i kulturalnych potrzeb pracowników | str. 109 Obowiązek ułatwiania pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych | str. 110 ?2... Funkcje zasad prawa pracy | str. 111 Pytania kontrolne  | str. 111 Część druga PRAWO STOSUNKU PRACY Rozdział IV Pojęcie i rodzaje stosunków pracy  | str. 115 ?1... Koncepcje stosunku pracy | str. 115 ?2... Pojęcie i charakter stosunku pracy według prawa polskiego | str. 118 ?3... Rodzaje stosunków pracy | str. 121 Pytania kontrolne  | str. 123 Rozdział V Podmioty stosunku pracy  | str. 124 ?1... Podmiot zatrudniający – pracodawca | str. 124 1... Wprowadzenie  | str. 124 2... Jednostka organizacyjna jako pracodawca  | str. 126 3... Osoba fizyczna jako pracodawca  | str. 131 4... Problem koncepcji pracodawcy  | str. 134 5... Zakład pracy  | str. 136 6... Przejście zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę a trwanie stosunku pracy  | str. 138 ?2... Pracownik | str. 143 Pytania kontrolne  | str. 146 Rozdział VI Umowa o pracę  | str. 147 ?1... Uwagi ogólne – powstanie stosunku pracy | str. 147 ?2... Treść umowy o pracę | str. 155 ?3... Sposoby zawarcia umowy o pracę | str. 163 ?4... Forma umowy o pracę | str. 163 ?5... Rodzaje umowy o pracę | str. 164 ?6... Umowa przedwstępna (umowa przyrzeczenia) w stosunkach pracy | str. 171 ?7... Praca zdalna | str. 173 ?8... Zatrudnianie pracowników tymczasowych | str. 181 Pytania kontrolne  | str. 187 Rozdział VII Ustanie umownego stosunku pracy  | str. 188 ?1... Wprowadzenie | str. 188 ?2... Porozumienie stron (porozumienie rozwiązujące) | str. 189 ?3... Wypowiedzenie | str. 191 1... Istota i tryb wypowiedzenia  | str. 191 2... Powszechna ochrona pracowników przed wypowiedzeniem umowy o pracę przez pracodawcę  | str. 197 3... Szczególna ochrona przed wypowiedzeniem  | str. 204 4... Roszczenia pracownika z tytułu nieprawidłowego wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę  | str. 214 ?4... Rozwiązanie bez wypowiedzenia (ze skutkiem natychmiastowym) | str. 218 1... Wprowadzenie  | str. 218 2... Rozwiązanie umowy o pracę ze skutkiem natychmiastowym przez pracodawcę  | str. 219 3... Roszczenia pracownika z tytułu wadliwego rozwiązania stosunku pracy bez wypowiedzenia  | str. 227 4... Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia ..... przez pracownika  | str. 229 ?5... Wygaśnięcie umownego stosunku pracy | str. 231 Pytania kontrolne  | str. 237 Rozdział VIII Zmiana umownego stosunku pracy  | str. 240 ?1... Wprowadzenie | str. 240 ?2... Porozumienie zmieniające | str. 245 ?3... Wypowiedzenie warunków pracy lub płacy  | str. (wypowiedzenie zmieniające)  | str. 249 ?4... Jednostronna zmiana warunków umownego stosunku pracy  | str. przez pracodawcę  | str. 255 Pytania kontrolne  | str. 260 Rozdział IX Powstanie, zmiana i ustanie pozaumownych stosunków pracy  | str. 262 ?1... Wprowadzenie | str. 262 ?2... Stosunek pracy na podstawie powołania | str. 264 1... Zakres zastosowania powołania  | str. 264 2... Powstanie i treść stosunku pracy „z powołania”  | str. 267 3... Ustanie i zmiana stosunku pracy „z powołania”  | str. 271 ?3... Stosunek pracy na podstawie mianowania | str. 274 1... Ogólna charakterystyka stosunku pracy z mianowania  | str. 274 2... Mianowani urzędnicy służby cywilnej  | str. 281 ?4... Stosunek pracy na podstawie wyboru | str. 289 1... Wybór jako źródło stosunku pracy  | str. 289 2... Ustanie stosunku pracy z wyboru  | str. 292 Pytania kontrolne  | str. 295 Rozdział X Rozwiązanie stosunku pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (zwolnienie grupowe)  | str. 297 ?1... Wprowadzenie | str. 297 ?2... Zwolnienie grupowe | str. 299 ?3... Indywidualne zwolnienia z przyczyn niedotyczących pracowników | str. 308 Pytania kontrolne  | str. 310 Rozdział XI Obowiązki stron stosunku pracy  | str. 312 ?1... Wprowadzenie | str. 312 ?2... Obowiązki pracodawcy | str. 313 ?3... Świadectwo pracy | str. 340 ?4... Prowadzenie dokumentacji pracowniczej | str. 346 ?5... Obowiązki pracownika | str. 349 ?6... Zakaz konkurencji pracownika z pracodawcą | str. 359 Pytania kontrolne  | str. 362 Rozdział XII Wynagrodzenie za pracę  | str. 365 ?1... Reglamentacja płac | str. 365 ?2... Metody wynagradzania | str. 372 ?3... Obowiązek zapłaty wynagrodzenia koniecznym składnikiem stosunku pracy | str. 374 ?4... Ekwiwalentny charakter wynagrodzenia za pracę | str. 376 ?5... Składniki wynagrodzenia za pracę | str. 380 ?6... Prawna ochrona wynagrodzenia za pracę | str. 384 ?7... Świadczenia majątkowe od pracodawcy niebędące wynagrodzeniem za pracę | str. 391 ?8... Ochrona roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności  | str. pracodawcy  | str. 393 Pytania kontrolne  | str. 399 Rozdział XIII Odpowiedzialność stron za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków ze stosunków pracy  | str. 401 ?1... Wprowadzenie | str. 401 ?2... Odpowiedzialność porządkowa pracownika | str. 403 1... Charakterystyka prawna odpowiedzialności porządkowej  | str. 403 2... Przewinienia i kary porządkowe  | str. 404 3... Tryb nakładania kar i środki zaskarżenia  | str. 405 ?3... Odpowiedzialność dyscyplinarna | str. 408 ?4... Odpowiedzialność materialna (majątkowa) pracownika | str. 411 1... Uwagi ogólne  | str. 411 2... Ograniczona pracownicza odpowiedzialność materialna  | str. 413 3... Odpowiedzialność pracownika za szkodę wyrządzoną nieumyślnie w mieniu powierzonym  | str. 416 4... Wspólna umowna odpowiedzialność pracowników za szkodę wyrządzoną nieumyślnie w mieniu powierzonym  | str. 421 5... Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną umyślnie  | str. 424 6... Naprawienie szkody wyrządzonej przez pracownika ..... osobie trzeciej  | str. 425 7... Dochodzenie roszczeń odszkodowawczych od pracownika  | str. 427 ?5... Odpowiedzialność majątkowa (odszkodowawcza) pracodawcy | str. 428 Pytania kontrolne  | str. 432 Część trzecia PRAWO OCHRONY PRACY Rozdział XIV Czas pracy  | str. 437 ?1... Wprowadzenie | str. 437 ?2... Definicja czasu pracy i innych pojęć | str. 441 ?3... Normy czasu pracy i czasu odpoczynku | str. 449 ?4... Systemy i rozkłady czasu pracy | str. 451 1... Systemy czasu pracy  | str. 451 2... Rozkład czasu pracy  | str. 463 3... Ewidencja czasu pracy  | str. 465 ?5... Praca w porze nocnej | str. 466 ?6... Praca w niedziele i święta | str. 468 ?7... Praca w godzinach nadliczbowych | str. 473 ?8... Dyżur | str. 482 ?9... Odrębności w zakresie regulacji czasu pracy dotyczące pracowników zarządzających w imieniu pracodawcy zakładem pracy | str. 484 ?10. Odrębności w zakresie regulacji czasu pracy pracowników  | str. niepełnosprawnych  | str. 486 ?11. Odrębności w zakresie regulacji czasu pracy dotyczące kierowców | str. 487 ?12. Czas pracy według wybranych pragmatyk pracowniczych | str. 491 Pytania kontrolne  | str. 494 Rozdział XV Urlop wypoczynkowy i urlopy bezpłatne. Zwolnienia od pracy  | str. 496 ?1... Wprowadzenie | str. 496 ?2... Nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego. Wymiar urlopu | str. 497 1... Nabycie prawa do urlopu  | str. 497 2... Wymiar urlopu  | str. 498 3... Urlop proporcjonalny  | str. 502 ?3... Zasady wykorzystywania urlopu wypoczynkowego | str. 504 1... Udzielanie urlopu w zwykłym trybie  | str. 504 2... Urlop na żądanie pracownika  | str. 508 3... Przedawnienie roszczenia o urlop  | str. 510 ?4... Wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego i ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy | str. 511 ?5... Urlopy bezpłatne | str. 512 ?6... Zwolnienia od pracy | str. 513 Pytania kontrolne  | str. 515 Rozdział XVI Bezpieczeństwo i higiena pracy  | str. 517 ?1... Wprowadzenie | str. 517 ?2... Obowiązki pracodawcy | str. 520 1... Obowiązki dotyczące organizacji pracy, pomieszczeń pracy i ich wyposażenia oraz wyposażenia pracowników  | str. 520 2... Obowiązki z zakresu profilaktycznej ochrony zdrowia  | str. 524 3... Obowiązki związane z wypadkami przy pracy i chorobami zawodowymi  | str. 528 3.1... Obowiązki w związku z wypadkiem przy pracy  | str. 528 3.2... Obowiązki pracodawcy dotyczące chorób zawodowych  | str. 533 4... Naprawianie szkód powstałych w wyniku wypadku przy pracy lub choroby zawodowej  | str. 535 5... Obowiązek szkolenia w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy  | str. 538 ?3... Obowiązki innych podmiotów w zakresie bezpieczeństwa  | str. i higieny pracy  | str. 539 ?4... Środki realizacji prawa pracownika do bezpiecznych i higienicznych  | str. warunków pracy  | str. 542 ?5... Służba bezpieczeństwa i higieny pracy | str. 542 ?6... Udział załogi w rozwiązywaniu spraw z zakresu bezpieczeństwa  | str. i higieny pracy  | str. 545 ?7... Obowiązki i prawa w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy w związku z wykonywaniem pracy na innej podstawie niż stosunek pracy | str. 546 Pytania kontrolne  | str. 548 Rozdział XVII Ochrona pracy kobiet. Szczególne uprawnienia pracowników związane z rodzicielstwem i obowiązkami wobec rodziny  | str. 550 ?1... Wprowadzenie | str. 550 ?2... Tak zwana powszechna ochrona pracy kobiet | str. 551 ?3... Szczególna ochrona pracy kobiet w związku z biologicznym macierzyństwem | str. 554 ?4... Urlopy, zwolnienia od pracy i inne uprawnienia związane z urodzeniem lub wychowywaniem dziecka | str. 557 1... Rodzaje uprawnień  | str. 557 2... Urlopy związane z rodzicielstwem  | str. 558 2.1... Urlop macierzyński  | str. 558 2.2... Urlop rodzicielski  | str. 563 2.3... Urlop ojcowski (dla ojca biologicznego i adopcyjnego)  | str. 565 2.4... Urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego i urlop rodzicielski z tytułu przysposobienia dziecka lub przyjęcia dziecka na wychowanie jako niezawodowa rodzina zastępcza  | str. 566 2.5... Zasiłek macierzyński  | str. 568 2.6... Zatrudnienie po urlopach związanych z rodzicielstwem  | str. 569 3... Urlop wychowawczy  | str. 569 4... Inne uprawnienia rodzicielskie  | str. 573 5... Zakazy dotyczące zatrudniania pracowników opiekujących się małymi dziećmi  | str. 574 ?5... Szczególna ochrona trwałości stosunku pracy w związku z macierzyństwem i wychowywaniem dzieci | str. 575 ?6... Uprawnienia związane z opieką nad rodziną sensu largo | str. 578 Pytania kontrolne  | str. 581 Rozdział XVIII Zatrudnianie młodocianych i dzieci  | str. 583 ?1... Wprowadzenie | str. 583 ?2... Umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego | str. 585 1... Ogólna charakterystyka umowy. Nawiązanie i rozwiązanie  | str. 585 2... Nauka zawodu  | str. 589 3... Przyuczenie do wykonywania określonej pracy  | str. 590 4... Rzemieślnicze przygotowanie zawodowe  | str. 591 ?3... Zatrudnianie młodocianych w celu zarobkowym | str. 591 ?4... Szczególna ochrona zdrowia młodocianych pracowników | str. 592 ?5... Zatrudnianie dzieci | str. 594 Pytania kontrolne  | str. 598 Rozdział XIX Nadzór nad przestrzeganiem prawa pracy  | str. 600 ?1... Wprowadzenie | str. 600 ?2... Nadzór Państwowej Inspekcji Pracy | str. 601 ?3... Nadzór społecznej inspekcji pracy | str. 610 ?4... Nadzór sprawowany przez inne organy | str. 614 1... Nadzór Państwowej Inspekcji Sanitarnej  | str. 614 2... Organy nadzoru górniczego  | str. 615 3... Dozór techniczny  | str. 616 Pytania kontrolne  | str. 617 Rozdział XX Zasady odpowiedzialności pracodawcy za wykroczenia przeciwko prawom pracownika i za przestępstwa przeciwko prawom pracownika  | str. 618 ?1... Odpowiedzialność za wykroczenia przeciwko prawom pracownika | str. 618 ?2... Odpowiedzialność karna za przestępstwa przeciwko prawom pracownika | str. 623 Pytania kontrolne  | str. 625 Część czwarta ROZSTRZYGANIE INDYWIDUALNYCH SPORÓW PRACY Rozdział XXI Rozpatrywanie sporów o roszczenia ze stosunku pracy  | str. 629 ?1... Wprowadzenie | str. 629 ?2... Obowiązujący system rozstrzygania sporów ze stosunku pracy | str. 631 ?3... Pozasądowe postępowanie pojednawcze | str. 633 1... Tryb powoływania i organizacja komisji pojednawczej  | str. 633 2... Postępowanie pojednawcze przed komisją  | str. 634 ?4... Zasady postępowania przed sądami w sprawach z zakresu  | str. prawa pracy  | str. 635 1... Sprawy z zakresu prawa pracy  | str. 635 2... Odrębności postępowania  | str. 638 ?5... Wykonywanie wyroków i ugód w sprawach ze stosunku pracy | str. 646 ?6... Przedawnienie roszczeń ze stosunku pracy. Inne terminy  | str. dochodzenia roszczeń  | str. 648 1... Przedawnienie  | str. 648 2... Szczególne terminy dochodzenia niektórych roszczeń ..... ze stosunku pracy  | str. 652 Pytania kontrolne  | str. 654 Część piąta ZBIOROWE PRAWO PRACY Rozdział XXII Ogólna charakterystyka zbiorowego prawa pracy  | str. 657 Pytania kontrolne  | str. 664 Rozdział XXIII Związki zawodowe  | str. 665 ?1... Rys historyczny | str. 665 ?2... Zasady tworzenia i funkcjonowania związków zawodowych  | str. w Rzeczypospolitej Polskiej  | str. 669 1... Podstawowe zasady działania związków zawodowych („wolności związkowe”)  | str. 669 2... Zakres podmiotowy prawa do zrzeszania się w związki ..... zawodowe  | str. 671 3... Powstanie związku zawodowego  | str. 673 4... Zakończenie działalności związku zawodowego  | str. 675 5... Kompetencje związków zawodowych  | str. 676 6... Zakładowa organizacja związkowa  | str. 678 7... Uprawnienia związków zawodowych  | str. 682 8... Odpowiedzialność za naruszenie przepisów ustawy o związkach zawodowych  | str. 684 Pytania kontrolne  | str. 685 Rozdział XXIV Organizacje pracodawców  | str. 687 Pytania kontrolne  | str. 690 Rozdział XXV Rada Dialogu Społecznego i wojewódzkie rady dialogu społecznego  | str. 691 Pytania kontrolne  | str. 695 Rozdział XXVI Rozwiązywanie sporów zbiorowych  | str. 696 ?1... Spór zbiorowy | str. 696 ?2... Sposoby rozwiązywania sporów zbiorowych  | str. (etapy sporu zbiorowego)  | str. 698 1... Rokowania  | str. 698 2... Mediacja  | str. 698 3... Arbitraż  | str. 700 4... Strajk  | str. 700 5... Problem lokautu  | str. 704 Pytania kontrolne  | str. 705 Rozdział XXVII Udział pracowników w zarządzaniu zakładem pracy (partycypacja pracownicza)  | str. 707 ?1... Wprowadzenie | str. 707 ?2... Samorząd pracowniczy | str. 708 ?3... Informowanie pracowników i przeprowadzanie z nimi konsultacji | str. 711 Pytania kontrolne  | str. 716 Rozdział XXVIII Samorządy zawodowe  | str. 718 Pytania kontrolne  | str. 720 Skorowidz  | str. 721