Prawo spółek handlowych

Książka prezentuje zagadnienia dotyczące tworzenia, organizacji, funkcjonowania i reprezentacji wszystkich typów spółek uregulowanych w Kodeksie spółek handlowych. Autorzy omawiają nie tylko przepisy Kodeksu spółek handlowych, lecz także przybliżają kluczowe regulacje innych aktów prawnych istotnych z punktu widzenia omawianej tematyki, m.in. ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym oraz niektórych przepisów Kodeksu cywilnego. W opracowaniu omówiono: szczególne instytucje prawa cywilnego, takie jak: prokura, firma i przedsiębiorstwo spółki, zagadnienia kolizyjnoprawne dotyczące spółek, procedury związane z łączeniem, podziałem, przekształceniem i likwidacją spółek. W tym wydaniu dodany został rozdział poświęcony nowej postaci spółki kapitałowej, jaką jest prosta spółka akcyjna wprowadzona ustawą nowelizującą z 19.07.2019 r. Zasygnalizowano również zmianę unijnej dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2017/1132 w sprawie niektórych aspektów prawa spółek. Podręcznik jest dziełem wykładowców związanych z Wydziałem Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu – praktyków i wybitnych znawców tematu. Adresaci: Publikacja stanowi pomoc dydaktyczną dla studentów prawa. Mogą z niej korzystać także osoby stosujące przepisy prawa spółek w praktyce: prawnicy, przedsiębiorcy, członkowie rad nadzorczych, dyrektorzy zarządzający.

Spis treści

Wykaz skrótów ............................................................................................................. 21 Rozdział pierwszy. Część ogólna prawa spółek handlowych .................................. 25 1. Zagadnienia wstępne ........................................................................................... 25 1.1. Spółka handlowa jako forma prowadzenia działalności gospodarczej .......................... 25 1.2. Umowa założycielska spółki handlowej .................................................... 28 2. Źródła prawa spółek ............................................................................................ 29 2.1. Kodeks spółek handlowych ........................................................................ 29 2.2. Stosowanie Kodeksu cywilnego ................................................................. 30 2.3. Inne ustawy regulujące materię prawa spółek ......................................... 32 2.3.1. Wprowadzenie .................................................................................... 32 2.3.2. Postępowanie o rozwiązanie przez sąd rejestrowy podmiotu wpisanego do rejestru bez przeprowadzenia postępowania likwidacyjnego ......................................................... 33 2.4. Zwyczaje i dobre obyczaje ........................................................................... 35 3. Spółki osobowe .................................................................................................... 36 3.1. Wprowadzenie .............................................................................................. 36 3.2. Podmiotowość prawna spółek osobowych ............................................... 37 3.3. Zmiana umowy spółki osobowej ............................................................... 38 3.4. Przeniesienie członkostwa w spółce osobowej ......................................... 38 3.4.1. Wprowadzenie .................................................................................... 38 3.4.2. Przesłanki przeniesienia członkostwa w spółce osobowej ............................. 39 3.4.3. Odpowiedzialność za zobowiązania występującego wspólnika ........................ 40 4. Spółki kapitałowe ................................................................................................ 40 4.1. Wprowadzenie .............................................................................................. 40 4.2. Spółka kapitałowa w organizacji ................................................................ 43 4.2.1. Powstanie spółki w organizacji........................................................ 43 4.2.2. Status prawny spółki w organizacji ................................................. 44 4.2.3. Rozwiązanie spółki kapitałowej w organizacji .............................. 45 4.2.4. Wpis do rejestru ................................................................................. 46 4.3. Wkłady do spółki kapitałowej .................................................................... 47 4.3.1. Wkłady jako źródło pokrycia kapitału zakładowego spółki ....... 47 4.3.2. Wkłady niepieniężne do spółek kapitałowych .............................. 47 4.4. Zgoda innego organu spółki jako przesłanka skuteczności czynności prawnej dokonanej przez zarząd ...................... 51 4.4.1. Wymóg zgody innego organu jako ograniczenie wykonywania mandatu przez członka zarządu ............................ 51 4.4.2. Dokonanie przez zarząd czynności prawnej bez zgody innego organu ................. 54 4.5. Zasada równego traktowania wspólników i akcjonariuszy ................... 57 4.6. Rozwiązanie spółki przez sąd rejestrowy ................................................. 60 4.7. Ujawnianie dokumentów i informacji ...................................................... 62 5. Szczególne postacie spółek handlowych .......................................................... 63 5.1. Spółka jednoosobowa .................................................................................. 63 5.1.1. Status spółki ....................................................................................... 63 5.1.2. Forma czynności prawnych ............................................................. 64 5.2. Spółka publiczna ........................................................................................... 65 5.2.1. Uwagi wstępne ................................................................................... 65 5.2.2. Definicja spółki publicznej ............................................................... 66 5.2.3. Dematerializacja akcji ....................................................................... 67 5.2.4. Oferta publiczna ................................................................................. 69 5.2.5. Obrót akcjami na rynku regulowanym albo w alternatywnym systemie obrotu ..................... 70 5.3. Spółka dominująca ....................................................................................... 71 5.4. Spółka powiązana ......................................................................................... 72 6. Zgrupowania spółek. Zarys problematyki prawa holdingowego ................. 72 6.1. Wprowadzenie .............................................................................................. 72 6.2. Struktura organizacyjna i typowe cechy zgrupowania spółek .............. 75 6.3. Przegląd charakterystycznych problemów prawnych występujących w procesie tworzenia i zarządzania zgrupowaniami spółek................................. 78 6.3.1. Charakter prawny zgrupowania (grupy spółek) ........................... 78 6.3.2. Obowiązki spółek dominujących i członków ich organów zarządzających wobec spółek zależnych, ich akcjonariuszy (udziałowców) i wierzycieli .............................................................. 80 6.3.3. Konsekwencje przystąpienia lub utworzenia zgrupowania dla wspólników (akcjonariuszy) spółki dominującej i zależnej ......... 84 6.3.4. Regulacja stosunków między spółką zależną a spółką dominującą w Kodeksie spółek handlowych (art. 6 i 7) ............... 88 Literatura .................................................................................................................. 92 Rozdział drugi. Rejestracja spółek w rejestrze przedsiębiorców..................................................... 97 1. Uwagi wprowadzające ........................................................................................ 97 2. Regulacja dotycząca rejestru spółek w prawie europejskim ......................... 97 3. Rozwój regulacji prawnej dotyczącej rejestru spółek w prawie polskim .... 100 4. Ogólne uwagi o Krajowym Rejestrze Sądowym ............................................. 102 4.1. Uwaga wstępna ............................................................................................. 102 4.2. Budowa Krajowego Rejestru Sądowego .................................................... 103 4.3. Sposób prowadzenia..................................................................................... 103 4.4. Funkcje ........................................................................................................... 105 4.5. Domniemania prawne związane z wpisem .............................................. 106 4.5.1. Domniemanie prawdziwości wpisu i nieistnienia danych niewpisanych ......................... 106 4.5.2. Domniemanie powszechnej znajomości wpisu............................. 107 4.6. Obowiązek zgłaszania danych do rejestru ................................................ 107 4.7. Podmioty podlegające wpisowi do Krajowego Rejestru Sądowego ...... 108 4.7.1. Podmioty podlegające wpisowi do rejestru przedsiębiorców ..... 108 4.7.2. Podmioty podlegające wpisowi do rejestru stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej ............... 109 4.7.3. Rejestr dłużników niewypłacalnych ............................................... 109 5. Treść wpisów do rejestrów przedsiębiorców ................................................... 110 5.1. Uwagi wprowadzające ................................................................................. 110 5.2. Wpisy w dziale 1 ........................................................................................... 110 5.3. Wpisy w dziale 2 ........................................................................................... 116 5.4. Wpisy w dziale 3 ........................................................................................... 118 5.5. Wpisy w dziale 4 ........................................................................................... 118 5.6. Wpisy w dziale 5 ........................................................................................... 119 5.7. Wpisy w dziale 6 ........................................................................................... 119 6. Ogólne uwagi o postępowaniu związanym z wpisem do Krajowego Rejestru Sądowego ......................... 120 6.1. Regulacja prawna dotycząca postępowania w sprawie wpisu do Krajowego Rejestru Sądowego ............................ 120 6.2. Wszczęcie postępowania ............................................................................. 121 6.3. Zakres badania sprawy ................................................................................ 121 6.4. Orzeczenie i jego zaskarżenie ..................................................................... 122 7. Środki przymuszające ......................................................................................... 122 7.1. Uwagi wprowadzające ................................................................................. 122 7.2. Grzywna ......................................................................................................... 123 7.3. Rozwiązanie i likwidacja spółki osobowej ............................................... 123 7.4. Rozwiązanie podmiotu wpisanego do KRS bez postępowania likwidacyjnego .................... 124 8. Wykreślenie z urzędu danych niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy ...................... 124 Literatura .................................................................................................................. 124 Rozdział trzeci. Firma ........................................................................ 127 1. Podstawy prawne ochrony firmy ...................................................................... 127 2. Określenie firmy .................................................................................................. 128 3. Budowa firmy ....................................................................................................... 130 3.1. Spółki osobowe ............................................................................................. 130 3.1.1. Spółka jawna (sp. j.) ........................................................................... 130 3.1.2. Spółka partnerska (sp.p.) .................................................................. 131 3.1.3. Spółka komandytowa (sp.k.) ............................................................ 132 3.1.4. Spółka komandytowo-akcyjna (S.K.A.) ......................................... 133 3.2. Spółki kapitałowe ......................................................................................... 134 3.2.1. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.).................. 134 3.2.2. Spółka akcyjna (S.A.) ........................................................................ 134 4. Przepisy wspólne dla rozmaitych typów spółek ............................................. 135 4.1. Spółka w organizacji .................................................................................... 135 4.2. Spółka w likwidacji ...................................................................................... 136 4.3. Oddziały i przedstawicielstwa .................................................................... 136 5. Ogólne zasady budowy firmy ............................................................................ 137 5.1. Zasada prawdziwości firmy ......................................................................... 138 5.2. Zasada jedności firmy .................................................................................. 140 5.3. Zasada wyłączności firmy ........................................................................... 142 5.4. Zasada jawności firmy ................................................................................. 147 5.5. Zasada kontynuacji firmy ............................................................................ 148 6. Charakter prawny firmy ..................................................................................... 150 7. Ochrona firmy ...................................................................................................... 153 8. Firma a oznaczenie przedsiębiorstwa ............................................................... 155 9. Firma a znak towarowy lub usługowy .............................................................. 158 10. Zagraniczne nazwy handlowe ......................................................................... 160 Literatura .................................................................................................................. 165 Rozdział czwarty. Spółka handlowa a przedsiębiorstwo ......................................... 167 1. Prowadzenie przedsiębiorstwa przez spółkę ................................................... 167 2. Wprowadzenie definicji przedsiębiorstwa ....................................................... 168 3. Nawiązanie do Kodeksu handlowego ............................................................... 169 4. Nowela z 2003 r. ................................................................................................... 170 5. Załoga .................................................................................................................... 170 6. Przyczyny reformy ............................................................................................... 171 7. Znaczenia .............................................................................................................. 171 8. Znaczenie przedmiotowe.................................................................................... 172 9. Organizacja ........................................................................................................... 172 10. Część przedsiębiorstwa .................................................................................... 173 11. Składniki przedsiębiorstwa.............................................................................. 174 11.1. Oznaczenia odróżniające ......................................................................... 175 11.2. Inne prawa własności przemysłowej ...................................................... 176 11.3. Tajemnice przedsiębiorstwa .................................................................... 177 11.4. Prawa autorskie ......................................................................................... 177 11.5. Prawa do rzeczy ........................................................................................ 178 11.6. Prawa względne ........................................................................................ 178 11.7. Księgi i dokumenty .................................................................................. 178 11.8. Koncesje ..................................................................................................... 179 12. Dobro niematerialne ......................................................................................... 179 13. Wnioski ............................................................................................................... 180 14. Renoma i klientela ............................................................................................. 180 15. Jedna czynność .................................................................................................. 181 16. Przykłady czynności ......................................................................................... 182 17. Przedsiębiorstwo jako aport ............................................................................ 182 18. Przepis dyspozytywny ...................................................................................... 183 19. Sposób oznaczenia przedsiębiorstwa ............................................................. 184 20. Forma .................................................................................................................. 184 21. Umowa pod tytułem szczególnym ................................................................. 185 22. Rozwinięcie ........................................................................................................ 185 23. Decyzje administracyjne .................................................................................. 186 24. Los zobowiązań w razie zbycia aktywów ...................................................... 187 25. Wyłączenia odpowiedzialności ....................................................................... 187 26. Zapewnienia zbywcy......................................................................................... 188 27. Odpowiedzialność solidarna ........................................................................... 189 28. Część przedsiębiorstwa oraz inne czynności ................................................ 190 29. Znajomość zobowiązań .................................................................................... 190 30. Odpowiedzialność pro viribus ........................................................................ 191 31. Wartość aktywów .............................................................................................. 192 32. Chwila oceny stanu aktywów .......................................................................... 192 33. Inne przepisy ...................................................................................................... 193 34. Inne modyfikacje umowne .............................................................................. 193 35. Kilku nabywców ................................................................................................ 194 36. Uwaga de lege ferenda ...................................................................................... 194 Literatura .................................................................................................................. 194 Rozdział piąty. Prokura ........................................................................................... 197 1. Geneza prokury ................................................................................................... 197 2. Regulacja prokury w Polsce ............................................................................... 197 3. Istota prokury ....................................................................................................... 200 4. Udzielenie prokury .............................................................................................. 201 5. Zakres prokury .................................................................................................... 206 6. Nieograniczalność prokury wobec osób trzecich ........................................... 208 7. Wygaśnięcie prokury .......................................................................................... 212 8. Ujawnienie prokury we właściwym rejestrze ................................................. 215 Literatura .................................................................................................................. 217 Rozdział szósty. Spółka jawna ........................................................................ 221 1. Rys historyczny .................................................................................................... 221 2. Regulacja spółki jawnej w Polsce ...................................................................... 222 3. Pojęcie spółki jawnej ........................................................................................... 222 4. Powstanie spółki .................................................................................................. 228 4.1. Wprowadzenie .............................................................................................. 228 4.2. Umowa spółki ............................................................................................... 228 4.3. Obligatoryjne postanowienia umowy ....................................................... 229 4.4. Wpis do rejestru ............................................................................................ 230 4.5. Założenie spółki przy zastosowaniu techniki teleinformatycznej ........ 230 4.5.1. Źródło i cel regulacji .......................................................................... 230 4.5.2. Umowa spółki .................................................................................... 231 4.5.3. Zgłoszenie i wpis spółki do rejestru ................................................ 233 5. Stosunek do osób trzecich .................................................................................. 233 5.1. Reprezentacja spółki .................................................................................... 233 5.2. Odpowiedzialność wspólnika za zobowiązania spółki .......................... 238 6. Stosunki wewnętrzne spółki .............................................................................. 244 6.1. Uwagi wstępne .............................................................................................. 244 6.2. Prowadzenie spraw spółki ........................................................................... 244 6.3. Majątek spółki ............................................................................................... 245 6.4. Pojęcie udziału .............................................................................................. 248 6.5. Obowiązek lojalności ................................................................................... 249 7. Rozwiązanie i likwidacja spółki ........................................................................ 250 7.1. Przyczyny rozwiązania spółki .................................................................... 251 7.2. Skutki wystąpienia przyczyny rozwiązania spółki ................................. 253 7.2.1. Kontynuacja działalności spółki ..................................................... 253 7.2.2. Zakończenie działalności spółki ..................................................... 256 7.3. Procedura likwidacji spółki ........................................................................ 257 7.3.1. Wprowadzenie .................................................................................... 257 7.3.2. Likwidatorzy ....................................................................................... 257 7.3.3. Czynności likwidacyjne .................................................................... 258 7.3.4. Zakończenie likwidacji ..................................................................... 260 Literatura .................................................................................................................. 260 Rozdział siódmy. Spółka partnerska ................................................................ 265 1. Charakterystyka ogólna ..................................................................................... 265 2. Definicja i reżim prawny spółki partnerskiej .................................................. 266 3. Wolne zawody ...................................................................................................... 266 4. Przesłanki materialnoprawne utworzenia spółki partnerskiej .................... 270 5. Przesłanki formalne powstania spółki partnerskiej ...................................... 271 6. Odpowiedzialność za zobowiązania spółki partnerskiej .............................. 273 7. Reprezentacja i prowadzenie spraw spółki partnerskiej ................................ 276 7.1. Prowadzenie spraw oraz reprezentacja ..................................................... 276 7.2. Prowadzenie spraw i reprezentacja spółki przez zarząd......................... 276 7.3. Prowadzenie spraw spółki, w której nie powołano zarządu .................. 280 7.4. Reprezentacja spółki, w której nie powołano zarządu ............................ 281 8. Pozostałe prawa i obowiązki partnera .............................................................. 283 9. Rozwiązanie spółki i jej likwidacja ................................................................... 285 Literatura .................................................................................................................. 286 Rozdział ósmy. Spółka komandytowa ............................................................. 287 1. Rys historyczny .................................................................................................... 287 2. Regulacja spółki komandytowej w Polsce ....................................................... 288 3. Pojęcie spółki komandytowej ............................................................................ 289 4. Powstanie spółki .................................................................................................. 292 4.1. Utworzenie spółki w trybie tradycyjnym ................................................. 292 4.2. Założenie spółki przy zastosowaniu techniki teleinformatycznej ........ 296 4.2.1. Źródło regulacji .................................................................................. 296 4.2.2. Umowa spółki .................................................................................... 296 4.2.3. Zgłoszenie i wpis spółki do rejestru ................................................ 298 5. Status prawny komplementariusza ................................................................... 298 6. Status prawny komandytariusza ....................................................................... 300 6.1. Uwagi wstępne .............................................................................................. 300 6.2. Odpowiedzialność za zobowiązania spółki.............................................. 300 6.3. Odpowiedzialność nieograniczona ........................................................... 304 6.4. Reprezentowanie spółki .............................................................................. 306 6.5. Prowadzenie spraw spółki ........................................................................... 307 6.6. Uprawnienia kontrolne ................................................................................ 309 6.7. Udział w zyskach i stratach ......................................................................... 309 7. Rozwiązanie i likwidacja spółki ........................................................................ 309 Literatura .................................................................................................................. 310 Rozdział dziewiąty. Spółka komandytowo-akcyjna...................................................... 313 1. Charakterystyka ogólna ..................................................................................... 313 2. Powstanie spółki komandytowo-akcyjnej ....................................................... 316 2.1. Pojęcie spółki komandytowo-akcyjnej ..................................................... 316 2.2. Założyciele spółki ......................................................................................... 316 2.3. Powstanie spółki ........................................................................................... 316 3. Prowadzenie spraw spółki .................................................................................. 321 4. Reprezentacja spółki komandytowo-akcyjnej ................................................ 324 5. Funkcjonowanie organów spółki ...................................................................... 325 6. Status prawny komplementariusza i akcjonariusza........................................ 326 7. Rozwiązanie i likwidacja spółki ........................................................................ 327 Literatura .................................................................................................................. 328 Rozdział dziesiąty. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ........................................ 329 1. Konstrukcja prawna i charakterystyka ogólna ............................................... 329 1.1. Znaczenie i geneza spółki z ograniczoną odpowiedzialnością .............. 329 1.2. Definicja spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ............................... 331 1.3. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako postać spółki kapitałowej ...................... 331 1.4. Elementy osobowe w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością .......... 333 1.5. Cele i wykorzystanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością .......... 335 2. Powstanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością .................................... 339 2.1. Przesłanki powstania ................................................................................... 339 2.2. Umowa spółki ............................................................................................... 339 2.3. Obligatoryjne postanowienia umowy ....................................................... 340 2.4. Fakultatywne postanowienia umowy ....................................................... 341 2.5. Znaczenie pierwotnej umowy założycielskiej i możliwość jej zmiany .... 342 2.6. Zgromadzenie kapitału zakładowego ........................................................ 345 2.7. Kontrola wniesienia wkładów .................................................................... 350 2.8. Zgłoszenie i wpis spółki do rejestru sądowego ........................................ 350 2.9. Następstwa naruszeń prawa przy zakładaniu spółki .............................. 351 2.10. Założenie spółki z o.o. i dokonywanie innych czynności przy zastosowaniu techniki teleinformatycznej .................................... 352 3. Kapitał zakładowy ............................................................................................... 354 3.1. Pojęcie i funkcje ............................................................................................ 354 3.2. Wielkość kapitału zakładowego ................................................................. 357 3.3. Ochrona stałości kapitału zakładowego ................................................... 357 3.4. Podwyższenie kapitału zakładowego ........................................................ 360 3.4.1. Cele i sposoby podwyższenia ........................................................... 360 3.4.2. Pokrycie powiększonego kapitału ................................................... 363 3.4.3. Objęcie udziałów przez nowego wspólnika ................................... 365 3.4.4. Objęcie udziałów przez wspólników dotychczasowych ............... 366 3.4.5. Wpis podwyższenia do rejestru sądowego ..................................... 367 3.5. Obniżenie kapitału zakładowego ............................................................... 368 3.5.1. Przyczyny obniżenia ......................................................................... 368 3.5.2. Sposoby obniżenia kapitału .............................................................. 369 3.5.3. Tryb obniżenia (wymogi formalne) ................................................ 370 4. Pozycja prawna wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ....... 373 4.1. Udziały w spółce ........................................................................................... 373 4.2. Równość i nierówność praw i obowiązków .............................................. 376 4.3. Uprzywilejowanie udziałów ....................................................................... 376 4.4. Rodzaje praw i obowiązków ........................................................................ 378 4.5. Prawa korporacyjne ..................................................................................... 379 4.6. Prawa majątkowe .......................................................................................... 381 4.7. Prawo do udziału w zysku (do dywidendy) .............................................. 383 4.8. Obowiązki wspólnika .................................................................................. 385 5. Utrata członkostwa i zmiany osobowe w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością ................ 387 5.1. Uwagi ogólne ................................................................................................. 387 5.2. Zbycie udziałów ............................................................................................ 388 5.3. Inne rozporządzenia udziałami ................................................................. 390 5.4. Wyłączenie wspólnika orzeczeniem sądowym ........................................ 391 5.5. Umorzenie udziałów .................................................................................... 394 6. Organy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ......................................... 398 6.1. Charakterystyka ogólna .............................................................................. 398 6.2. Zarząd spółki z ograniczoną odpowiedzialnością .................................. 399 6.2.1. Funkcje ................................................................................................ 399 6.2.2. Powołanie i odwołanie zarządu ....................................................... 399 6.2.3. Kompetencje i obowiązki zarządu .................................................. 400 6.2.4. Obowiązek prowadzenia spraw i reprezentacji spółki ................. 402 6.2.5. Sposób prowadzenia spraw i reprezentowania spółki przez zarząd ............................... 403 6.2.6. Ograniczenia reprezentacji spółki wykonywanej przez zarząd ... 405 6.2.7. Szczególna kontrola reprezentacji spółki jednoosobowej ............ 407 6.2.8. Konflikt interesów członka zarządu i spółki ................................. 408 6.2.9. Odpowiedzialność osobista członków zarządu ............................. 408 6.3. Zgromadzenie wspólników ......................................................................... 410 6.3.1. Pojęcie i charakterystyka ogólna ..................................................... 410 6.3.2. Kompetencje uchwałodawcze wspólników (zgromadzenia wspólników)................................................ 410 6.3.3. Zwoływanie zgromadzenia wspólników ........................................ 412 6.3.4. Przebieg zgromadzenia i podejmowanie uchwał .......................... 413 6.3.5. Możliwość podważenia uchwał wspólników ................................. 415 6.4. Organy nadzoru spółki z ograniczoną odpowiedzialnością .................. 418 6.4.1. Fakultatywny i obowiązkowy nadzór ............................................. 418 6.4.2. Kompetencje organów nadzoru ....................................................... 419 6.4.3. Sposób funkcjonowania rady nadzorczej i komisji rewizyjnej ... 420 6.4.4. Powoływanie i odwoływanie organów nadzoru i ich członków ... 421 7. Rozwiązanie i likwidacja spółki z ograniczoną odpowiedzialnością .......... 422 7.1. Rozwiązanie i czynności poprzedzające ................................................... 422 7.2. Przyczyny uzasadniające rozwiązanie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością .................... 422 7.3. Postępowanie likwidacyjne ......................................................................... 424 7.4. Likwidatorzy ................................................................................................. 425 7.5. Utrata bytu prawnego .................................................................................. 426 Literatura .................................................................................................................. 426 Rozdział jedenasty. Prosta spółka akcyjna ................................. 429 1. Wprowadzenie ..................................................................................................... 429 2. Prosta spółka akcyjna jako hybrydowa konstrukcja prawna ........................ 433 3. Swoboda kształtowania relacji pomiędzy udziałowcami .............................. 434 4. Dopuszczalność wnoszenia wkładów w postaci pracy lub usług ................. 435 5. Brak kapitału zakładowego – ochrona wierzycieli w oparciu o zmodyfikowany test płynności ................. 436 6. Forma akcji i obrót nimi ..................................................................................... 440 7. Elastyczny system organów spółki .................................................................... 441 Rozdział dwunasty. Spółka akcyjna ......................................................................... 443 1. Wiadomości ogólne o spółce akcyjnej .............................................................. 443 1.1. Charakterystyczne cechy spółki akcyjnej ................................................. 443 1.2. Rys historyczny ............................................................................................. 444 1.3. Wpływ systemu corporate governance na ustrój spółek akcyjnych ..... 449 1.3.1. Pojęcie systemu corporate governance ........................................... 449 1.3.2. Otwarty system corporate governance ........................................... 450 1.3.3. Zamknięty system corporate governance ...................................... 452 1.3.4. Polska jako przykład zamkniętego systemu corporate governance ............................... 454 2. Powstanie spółki akcyjnej .................................................................................. 455 2.1. Czynności podejmowane przy zakładaniu spółki ................................... 455 2.1.1. Podstawowe czynności założycielskie ............................................ 455 2.1.2. Dodatkowe czynności założycielskie .............................................. 455 2.2. Zawiązanie spółki......................................................................................... 458 2.2.1. Umowa założycielska ........................................................................ 458 2.2.2. Statut spółki ........................................................................................ 461 2.2.3. Zawiązanie spółki, której statut określa minimalną lub maksymalną wysokość kapitału zakładowego ....................... 471 2.2.4. Skutek zawiązania spółki .................................................................. 472 2.3. Wniesienie wkładu na pokrycie kapitału zakładowego .......................... 472 2.4. Ustanowienie zarządu i rady nadzorczej .................................................. 473 2.5. Wpis do rejestru ............................................................................................ 473 3. Akcja ...................................................................................................................... 475 3.1. Wprowadzenie .............................................................................................. 475 3.2. Akcja jako ułamek kapitału zakładowego ................................................ 476 3.2.1. Kapitał zakładowy ............................................................................. 476 3.2.2. Kapitał zapasowy i kapitały rezerwowe spółki .............................. 477 3.3. Akcja jako prawo podmiotowe ................................................................... 478 3.3.1. Wprowadzenie .................................................................................... 478 3.3.2. Prawo do udziału w zysku ................................................................ 484 3.3.3. Prawo do udziału w majątku likwidacyjnym ................................ 492 3.3.4. Prawo poboru akcji ............................................................................ 493 3.3.5. Prawo uczestnictwa w walnym zgromadzeniu ............................. 496 3.3.6. Prawo głosu na walnym zgromadzeniu.......................................... 498 3.3.7. Prawo zaskarżania uchwał walnego zgromadzenia ..................... 503 3.3.8. Prawo do informacji .......................................................................... 506 3.3.9. Prawo do wniesienia powództwa o odszkodowanie na rzecz spółki ......................... 508 3.4. Akcja jako papier wartościowy ................................................................... 509 3.4.1. Wprowadzenie .................................................................................... 509 3.4.2. Akcje imienne i na okaziciela........................................................... 514 3.4.3. Papiery wartościowe odnoszące się do akcji w obrocie zorganizowanym .......................... 515 3.4.4. Wykonywanie praw z akcji ............................................................... 520 3.4.5. Rozporządzanie akcją ....................................................................... 525 3.5. Umorzenie akcji ............................................................................................ 531 3.5.1. Uwagi wstępne ................................................................................... 531 3.5.2. Sposoby umorzenia akcji .................................................................. 532 3.5.3. Przesłanki umorzenia ....................................................................... 534 3.5.4. Ustawowe umorzenie akcji ............................................................... 537 3.5.5. Moment dojścia umorzenia akcji do skutku .................................. 538 3.6. Nabywanie (obejmowanie) przez spółkę własnych akcji ........................ 538 3.6.1. Wprowadzenie .................................................................................... 538 3.6.2. Wyjątki od zakazu nabywania własnych akcji .............................. 540 3.6.3. Skutki nabycia własnych akcji .......................................................... 542 4. Organy spółki akcyjnej ....................................................................................... 545 2.2.1. Umowa założycielska ........................................................................ 458 2.2.2. Statut spółki ........................................................................................ 461 2.2.3. Zawiązanie spółki, której statut określa minimalną lub maksymalną wysokość kapitału zakładowego ....................... 471 2.2.4. Skutek zawiązania spółki .................................................................. 472 2.3. Wniesienie wkładu na pokrycie kapitału zakładowego .......................... 472 2.4. Ustanowienie zarządu i rady nadzorczej .................................................. 473 2.5. Wpis do rejestru ............................................................................................ 473 3. Akcja ...................................................................................................................... 475 3.1. Wprowadzenie .............................................................................................. 475 3.2. Akcja jako ułamek kapitału zakładowego ................................................ 476 3.2.1. Kapitał zakładowy ............................................................................. 476 3.2.2. Kapitał zapasowy i kapitały rezerwowe spółki .............................. 477 3.3. Akcja jako prawo podmiotowe ................................................................... 478 3.3.1. Wprowadzenie .................................................................................... 478 3.3.2. Prawo do udziału w zysku ................................................................ 484 3.3.3. Prawo do udziału w majątku likwidacyjnym ................................ 492 3.3.4. Prawo poboru akcji ............................................................................ 493 3.3.5. Prawo uczestnictwa w walnym zgromadzeniu ............................. 496 3.3.6. Prawo głosu na walnym zgromadzeniu.......................................... 498 3.3.7. Prawo zaskarżania uchwał walnego zgromadzenia ..................... 503 3.3.8. Prawo do informacji .......................................................................... 506 3.3.9. Prawo do wniesienia powództwa o odszkodowanie na rzecz spółki ............................. 508 3.4. Akcja jako papier wartościowy ................................................................... 509 3.4.1. Wprowadzenie .................................................................................... 509 3.4.2. Akcje imienne i na okaziciela........................................................... 514 3.4.3. Papiery wartościowe odnoszące się do akcji w obrocie zorganizowanym ............................. 515 3.4.4. Wykonywanie praw z akcji ............................................................... 520 3.4.5. Rozporządzanie akcją ....................................................................... 525 3.5. Umorzenie akcji ............................................................................................ 531 3.5.1. Uwagi wstępne ................................................................................... 531 3.5.2. Sposoby umorzenia akcji .................................................................. 532 3.5.3. Przesłanki umorzenia ....................................................................... 534 3.5.4. Ustawowe umorzenie akcji ............................................................... 537 3.5.5. Moment dojścia umorzenia akcji do skutku .................................. 538 3.6. Nabywanie (obejmowanie) przez spółkę własnych akcji ........................ 538 3.6.1. Wprowadzenie .................................................................................... 538 3.6.2. Wyjątki od zakazu nabywania własnych akcji .............................. 540 3.6.3. Skutki nabycia własnych akcji .......................................................... 542 4. Organy spółki akcyjnej ....................................................................................... 545 Rozdział trzynasty. Łączenie, podział i przekształcanie spółek .......................................... 621 1. Łączenie się spółek .............................................................................................. 623 1.1. Zagadnienia ogólne ...................................................................................... 623 1.1.1. Uwagi wstępne ................................................................................... 623 1.1.2. Zakres podmiotowy .......................................................................... 624 1.1.3. Sposoby łączenia się spółek .............................................................. 625 1.1.4. Wydanie udziałów (akcji). Dopłaty ................................................. 626 1.1.5. Charakter prawny akcji obejmowanych przez wspólników spółki przejmowanej .............. 627 1.1.6. Dzień połączenia ................................................................................ 629 1.1.7. Stosunek wymiany udziałów (akcji) ............................................... 630 1.1.8. Odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących powstania spółki .................. 631 1.1.9. Uchylenie połączenia z powodu braków, o których mowa w art. 21 k.s.h. ....................... 632 1.1.10. Skutki połączenia ............................................................................. 633 1.1.11. Oddzielne zarządzanie majątkiem ................................................ 637 1.2. Łączenie się spółek kapitałowych ............................................................... 638 1.2.1. Postępowanie w sprawie łączenia się spółek kapitałowych ......... 638 1.2.2. Charakter prawny planu połączenia. Dopuszczalność wprowadzania zmian przez wspólników ....................................... 646 1.2.3. Zaskarżanie uchwał o połączeniu ................................................... 648 1.2.4. Sytuacja prawna osób o szczególnych uprawnieniach i posiadaczy papierów wartościowych innych niż akcje .............. 650 1.2.5. Odpowiedzialność odszkodowawcza .............................................. 652 1.2.6. Zakaz obejmowania udziałów (akcji) własnych ............................ 653 1.2.7. Połączenie spółek bez podwyższenia kapitału zakładowego ...... 654 1.2.8. Szczególne przypadki łączenia się spółek ...................................... 655 1.3. Transgraniczne łączenie się spółek kapitałowych i spółki komandytowo-akcyjnej (zarys regulacji prawnej) ...................... 659 1.4. Łączenie się z udziałem spółek osobowych .............................................. 664 1.4.1. Uwagi ogólne ...................................................................................... 664 1.4.2. Postępowanie w sprawie połączenia ............................................... 665 2. Podział spółek ...................................................................................................... 670 2.1. Uwagi wstępne .............................................................................................. 670 2.2. Zakres podmiotowy podziału spółek ........................................................ 671 2.3. Sposoby podziału .......................................................................................... 672 2.4. Skutki podziału ............................................................................................. 674 2.4.1. Rozwiązanie spółki dzielonej ........................................................... 674 2.4.2. Wydanie udziałów (akcji) spółek przejmujących (spółek nowo zawiązanych). Dopłaty ......................... 675 2.4.3. Sukcesja uniwersalna ........................................................................ 676 2.4.4. Sytuacja prawna wspólników spółki dzielonej .............................. 678 2.5. Postępowanie w sprawie podziału spółek ................................................. 679 2.5.1. Etap pierwszy: czynności przygotowawcze .................................... 679 2.5.2. Etap drugi: powzięcie uchwały o podziale ..................................... 684 2.5.3. Etap trzeci: rejestracja podziału, ogłoszenie o podziale............... 686 2.6. Zastrzeżenia do planu podziału. Żądanie wykupienia udziałów (akcji) ................................ 687 2.7. Zaskarżanie uchwał o podziale .................................................................. 688 2.8. Ochrona wierzycieli spółki dzielonej ........................................................ 689 2.9. Inne elementy regulacji prawnej podziału spółek ................................... 691 2.10. Podział jednoosobowych spółek Skarbu Państwa (wzmianka) .......... 691 3. Przekształcenia spółek ........................................................................................ 692 3.1. Uwagi wstępne .............................................................................................. 692 3.2. Zagadnienia ogólne ...................................................................................... 695 3.2.1. Zakres podmiotowy .......................................................................... 695 3.2.2. Dzień przekształcenia ....................................................................... 697 3.2.3. Istota i skutki przekształcenia .......................................................... 697 3.2.4. Odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących powstania spółki przekształconej .......... 699 3.2.5. Postępowanie w sprawie przekształcenia ....................................... 700 3.2.6. Uczestnictwo wspólników w spółce przekształconej ................... 705 3.2.7. Zaskarżenie uchwały o przekształceniu ......................................... 708 3.2.8. Odpowiedzialność odszkodowawcza .............................................. 709 3.3. Zagadnienia szczególne ............................................................................... 710 3.3.1. Przekształcenie spółki osobowej w spółkę kapitałową ................ 711 3.3.2. Przekształcenie spółki kapitałowej w spółkę osobową ................ 714 3.3.3. Przekształcenie spółki kapitałowej w inną spółkę kapitałową ... 715 3.3.4. Przekształcenie spółki osobowej w inną spółkę osobową ........... 718 3.4. Przekształcenie spółki cywilnej ................................................................. 720 3.5. Przekształcenie przedsiębiorcy w jednoosobową spółkę kapitałową ... 722 Literatura .................................................................................................................. 723 Rozdział czternasty. Prawo kolizyjne spółek prawa handlowego ......................................... 725 1. Wprowadzenie ..................................................................................................... 725 2. Łącznik siedziby spółki ....................................................................................... 727 3. Statut personalny spółki handlowej. Uwagi ogólne ....................................... 731 4. Zakres podmiotowy zastosowania statutu personalnego osoby prawnej do spółek handlowych .................. 733 5. Zakres spraw podlegających statutowi personalnemu spółki handlowej ... 736 5.1. Typologia (kwalifikacja) spółek.................................................................. 736 5.2. Tworzenie i rozwiązanie (likwidacja) spółki ............................................ 739 5.3. Organizacja spółki i stosunki między organami spółki a wspólnikami ....................... 747 5.4. Treść i wykonywanie praw oraz obowiązków w spółkach handlowych ....................... 748 5.5. Pozostałe zagadnienia .................................................................................. 752 5.5.1. Oddziały spółek zagranicznych w Polsce ....................................... 752 5.5.2. Umowy modyfikujące odpowiedzialność spółki, wspólników lub członków jej organów ............................... 755 5.5.3. Skutki transgranicznej sukcesji uniwersalnej ............................... 756 5.5.4. Umowy między jedynym wspólnikiem (akcjonariuszem) a spółką ......................... 761 Literatura .................................................................................................................. 762 Rozdział piętnasty. Prawo spółek Unii Europejskiej ........................................................ 765 1. Wprowadzenie ..................................................................................................... 765 2. Swoboda przedsiębiorczości............................................................................... 766 2.1. Podstawy prawne .......................................................................................... 766 2.2. Spółka w rozumieniu art. 54 TFUE ........................................................... 767 2.3. Korzystanie przez spółki ze swobody przedsiębiorczości ...................... 767 2.4. Zakaz ograniczania swobody przedsiębiorczości .................................... 768 2.5. Transgraniczne przeniesienie siedziby spółki .......................................... 769 2.5.1. Imigracja spółki ................................................................................. 769 2.5.2. Emigracja spółki ................................................................................ 770 2.6. Zakładanie oddziału .................................................................................... 774 2.6.1. Wyrok TS w sprawie Segers .............................................................. 774 2.6.2. Wyrok TS w sprawie Centros ........................................................... 774 2.6.3. Wyrok ETS w sprawie Inspire Art .................................................. 775 3. Dyrektywy i rozporządzenia jako instrument integracji krajowego prawa spółek ................... 776 3.1. Zasady integracji prawa spółek................................................................... 776 3.1.1. Zasada pomocniczości ...................................................................... 776 3.1.2. Zasada proporcjonalności ................................................................ 776 3.1.3. Zasada szczególnego umocowania .................................................. 776 3.2. Dyrektywa jako środek harmonizacji prawa spółek ............................... 777 3.2.1. Obowiązek implementacji dyrektywy ............................................ 777 3.2.2. Dyrektywy unijnego prawa spółek ................................................. 778 3.3. Rozporządzenia unijnego prawa spółek .................................................... 780 3.3.1. Wprowadzenie .................................................................................... 780 3.3.2. Europejskie zgrupowanie interesów gospodarczych .................... 781 3.3.3. Spółka europejska .............................................................................. 782 3.4. Spółdzielnia europejska ............................................................................... 789 3.5. Spółki ponadgraniczne z siedzibą w Polsce .............................................. 790 3.5.1. Wprowadzenie .................................................................................... 790 3.5.2. Europejskie zgrupowanie interesów gospodarczych .................... 790 3.5.3. Spółka europejska .............................................................................. 791 3.5.4. Spółdzielnia europejska .................................................................... 794 Literatura .................................................................................................................. 795