Źródła finansowania samorządu terytorialnego

Głównym celem opracowania jest przedstawienie tematyki źrodeł finansowania samorządu terytorialnego i zagadnień prawnych z nią związanych. Książka zawiera omówienie poprawności rozwiązań legislacyjnych oraz stosowania norm prawnych regulujących poszczegolne dochody i przychody gmin, powiatów oraz województw samorządowych. Autorzy poddali analizie m.in. kwestie: podatków samorządowych, opłat samorządowych, subwencji ogólnej, dotacji celowych, dochodów z mienia, prowadzenia przez jednostki samorządu terytorialnego działalności gospodarczej, obligacji komunalnych, roli środków pochodzących z emisji papierów wartościowych, kredytów i pożyczek. W pracy uwzględniono orzecznictwo sądów administracyjnych oraz bogaty dorobek nauki prawa, odnoszące się do problematyki źrodeł finansowania samorządu terytorialnego.

Spis treści

Wykaz skrótów 13 Wstęp 19 Część I PODATKI SAMORZĄDOWE Rozdział 1 Podział środków publicznych między państwo a jednostki samorządu terytorialnego 27 1. Podział dochodów publicznych 27 2. System dochodów społeczności lokalnych w Europejskiej Karcie Samorządu Lokalnego 29 3. System dochodów społeczności lokalnych w Konstytucji RP 30 4. System dochodów społeczności lokalnych w ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego 31 5. Doktrynalne i normatywne ujęcie dochodów własnych 35 Rozdział 2 Podatek od nieruchomości 36 1. Ogólna charakterystyka podatku od nieruchomości 36 2. Podmiot podatku od nieruchomości 37 3. Powstanie i wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku od nieruchomości 45 4. Przedmiot podatku od nieruchomości 46 5. Wyłączenia podatkowe w podatku od nieruchomości 51 6. Podstawa opodatkowania w podatku od nieruchomości 57 7. Stawki i skala podatkowa w podatku od nieruchomości 60 8. Zwolnienia przedmiotowe w podatku od nieruchomości 66 9. Zwolnienia podmiotowe w podatku od nieruchomości 73 10. Zwolnienia szczególne w podatku od nieruchomości 74 11. Warunki i tryb uiszczenia podatku od nieruchomości 77 Rozdział 3 Podatek rolny 81 1. Ogólna charakterystyka podatku rolnego 81 2. Podmiot podatku rolnego 83 3. Powstanie i wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku rolnym 85 4. Przedmiot podatku rolnego 87 5. Podstawa opodatkowania w podatku rolnym 91 6. Stawki i skale podatkowe w podatku rolnym 94 7. Zwolnienia i ulgi w podatku rolnym 95 8. Warunki i tryb uiszczenia podatku rolnego 105 Rozdział 4 Podatek leśny 108 1. Ogólna charakterystyka podatku leśnego 108 2. Podmiot podatku leśnego 109 3. Powstanie i wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku leśnym 110 4. Przedmiot podatku leśnego 110 5. Podstawa opodatkowania oraz stawki i skale podatkowe w podatku leśnym 113 6. Zwolnienia i ulgi w podatku leśnym 114 7. Warunki i tryb uiszczenia podatku leśnego 116 Rozdział 5 Karta podatkowa 119 1. Ogólna charakterystyka karty podatkowej 119 2. Podmiot karty podatkowej 122 3. Przedmiot opodatkowania kartą podatkową 124 4. Warunki uprawniające do opodatkowania w formie karty podatkowej 126 5. Stawki podatkowe w karcie podatkowej 128 6. Ulgi i zwyżki podatkowe w karcie podatkowej 133 7. Ustanie warunków uprawniających do opodatkowania w formie karty podatkowej 136 8. Termin i tryb uiszczenia podatku w formie karty podatkowej 138 Rozdział 6 Podatek od środków transportowych 140 1. Ogólna charakterystyka podatku od środków transportowych 140 2. Podmiot podatku od środków transportowych 141 3. Powstanie i wygaśnięcie obowiązku podatkowego w podatku od środków transportowych 144 4. Przedmiot opodatkowania podatkiem od środków transportowych 146 5. Podstawa opodatkowania w podatku od środków transportowych 149 6. Skala i stawki podatkowe w podatku od środków transportowych 150 7. Zwolnienia podatkowe w podatku od środków transportowych 155 8. Warunki i tryb uiszczenia podatku od środków transportowych 157 9. Zwrot podatku od środków transportowych 158 Rozdział 7 Podatek od spadków i darowizn 160 1. Ogólna charakterystyka podatku od spadków i darowizn 160 2. Podmiot podatku od spadków i darowizn 161 3. Przedmiot opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn 164 4. Wyłączenia podatkowe w podatku od spadków i darowizn 167 5. Powstanie obowiązku podatkowego w podatku od spadków i darowizn 169 6. Podstawa opodatkowania w podatku od spadków i darowizn 174 7. Zeznanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn 176 8. Skale i stawki podatkowe w podatku od spadków i darowizn 178 9. Zwolnienia i ulgi podatkowe w podatku od spadków i darowizn 184 10. Warunki i tryb uiszczenia podatku od spadków i darowizn 193 Rozdział 8 Podatek od czynności cywilnoprawnych 197 1. Ogólna charakterystyka podatku od czynności cywilnoprawnych 197 2. Podmiot podatku od czynności cywilnoprawnych 198 3. Przedmiot podatku od czynności cywilnoprawnych 200 4. Wyłączenia podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych 205 5. Powstanie obowiązku podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych 206 6. Podstawa opodatkowania w podatku od czynności cywilnoprawnych 207 7. Stawki podatku od czynności cywilnoprawnych 211 8. Zwolnienia podatkowe w podatku od czynności cywilnoprawnych 212 9. Warunki i tryb uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych 220 Część II OPŁATY SAMORZĄDOWE Rozdział 9 Opłata skarbowa 227 1. Ogólna charakterystyka opłaty skarbowej 227 2. Podmiot opłaty skarbowej 228 3. Przedmiot opłaty skarbowej 230 4. Wyłączenia z opłaty skarbowej 233 5. Moment powstania obowiązku uiszczenia opłaty skarbowej 234 6. Podstawa wymiaru opłaty skarbowej 234 8. Zwolnienia z opłaty skarbowej 237 9. Warunki i tryb uiszczenia opłaty skarbowej 240 10. Zwrot opłaty skarbowej 241 11. Kontrola realizacji obowiązku zapłaty opłaty skarbowej 242 Rozdział 10 Opłata targowa 244 1. Ogólna charakterystyka opłaty targowej 244 2. Podmiot i przedmiot opłaty targowej 245 3. Podstawa wymiaru oraz stawki opłaty targowej 248 4. Zwolnienia z opłaty targowej 250 5. Warunki i tryb uiszczenia opłaty targowej 251 Rozdział 11 Opłata od posiadania psów 253 1. Ogólna charakterystyka opłaty od posiadania psów 253 2. Podmiot i przedmiot opłaty od posiadania psów 255 3. Podstawa wymiaru oraz stawki i skala opłaty od posiadania psów 256 4. Zwolnienia z opłaty od posiadania psów 257 5. Warunki i tryb uiszczenia opłaty od posiadania psów 258 Rozdział 12 Opłata miejscowa 259 1. Ogólna charakterystyka opłaty miejscowej 259 2. Podmiot i przedmiot opłaty miejscowej 260 3. Podstawa wymiaru opłaty miejscowej 263 4. Stawki opłaty miejscowej 264 5. Zwolnienia z opłaty miejscowej 264 6. Warunki i tryb uiszczenia opłaty miejscowej 266 Rozdział 13 Opłata uzdrowiskowa 268 1. Ogólna charakterystyka opłaty uzdrowiskowej 268 2. Podmiot i przedmiot opłaty uzdrowiskowej 269 3. Podstawa wymiaru i stawki opłaty uzdrowiskowej 271 4. Zwolnienia z opłaty uzdrowiskowej 272 5. Warunki i tryb uiszczenia opłaty uzdrowiskowej 273 Rozdział 14 Opłata adiacencka 274 1. Ogólna charakterystyka opłaty adiacenckiej 274 2. Podmiot i przedmiot opłaty adiacenckiej 276 3. Podstawa wymiaru opłaty adiacenckiej 281 4. Ustalanie i pobór opłaty adiacenckiej 283 5. Stawki opłaty adiacenckiej 284 Rozdział 15 Opłata planistyczna 287 1. Ogólna charakterystyka opłaty planistycznej 287 2. Podmiot i przedmiot opłaty planistycznej 289 3. Podstawa wymiaru opłaty planistycznej 292 4. Ustalanie i pobór opłaty planistycznej 293 5. Stawki opłaty planistycznej 295 Rozdział 16 Opłata eksploatacyjna 297 1. Ogólna charakterystyka opłaty eksploatacyjnej 297 2. Podmiot i przedmiot opłaty eksploracyjnej 299 3. Wyłączenia z opłaty eksploatacyjnej 300 4. Podstawa wymiaru i stawki opłaty eksploatacyjnej 300 5. Warunki i tryb uiszczenia opłaty eksploatacyjnej 301 6. Inne opłaty przewidziane w ustawie - Prawo geologiczne i górnicze 302 Część III INNE ŹRÓDŁA DOCHODÓW Rozdział 17 Udział we wpływach ze źródeł dochodów państwa jako źródło dochodów jednostek samorządu terytorialnego 307 1. System dochodów samorządowych oparty na udziałach 307 2. Udziały we wpływach z podatków jako dochody własne gmin, powiatów i województw samorządowych 308 3. Zasady podziału wpływów uzyskiwanych z udziału we wpływach z podatków dochodowych między poszczególne jednostki samorządu terytorialnego danego szczebla 309 4. Przekazywanie jednostkom samorządu terytorialnego kwot udziałów przez organy podatkowe państwa 312 5. Udział jednostek samorządu terytorialnego we wpływach z dochodów realizowanych na rzecz budżetu państwa w związku z realizacją zadań z zakresu administracji rządowej 315 6. Udziały jako kategoria dochodów własnych 315 Rozdział 18 Dochody z mienia i działalności gospodarczej jednostek samorządu terytorialnego 317 1. Mienie komunalne jako atrybut samodzielności jednostek samorządu terytorialnego 317 2. Sposoby nabycia mienia przez jednostki samorządu terytorialnego 320 3. Mienie jako źródło dochodów własnych budżetów jednostek samorządu terytorialnego 322 4. Oddanie nieruchomości komunalnych w najem lub dzierżawę jako źródło dochodów własnych budżetów jednostek samorządu terytorialnego 322 5. Działalność gospodarcza jako źródło dochodów jednostek samorządu terytorialnego 325 Rozdział 19 Subwencja ogólna jako dochód jednostek samorządu terytorialnego 333 1. Subwencja ogólna jako element systemu dochodów jednostek samorządu terytorialnego 333 2. Charakter prawny i treść subwencji ogólnej 335 3. Subwencja ogólna dla gmin 337 4. Subwencja ogólna dla powiatów 345 5. Subwencja ogólna dla województw 349 6. Rezerwa subwencji ogólnej 350 7. Część oświatowa subwencji ogólnej 351 8. Przekazywanie środków subwencji ogólnej jednostkom samorządu terytorialnego oraz dochodzenie należności z tego tytułu 353 Rozdział 20 Dotacje celowe jako źródło dochodu jednostek samorządu terytorialnego 357 1. Dotacje celowe jako element systemu dochodów jednostek samorządu terytorialnego 357 2. Kwoty dotacji celowych na zadania zlecone jednostkom samorządu terytorialnego z zakresu administracji rządowej i inne zadania zlecone ustawami 362 3. Zasady i terminy przekazywania jednostkom samorządu terytorialnego dotacji celowych na zadania zlecone z zakresu administracji rządowej i na zadania zlecone ustawami 365 4. Dotacje celowe na zadania z zakresu administracji rządowej realizowane na podstawie porozumień 368 5. Dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań własnych 370 6. Środki ze źródeł zagranicznych niepodlegające zwrotowi oraz środki z budżetu Unii Europejskiej 372 7. Środki z funduszy celowych oraz od osób prawnych zaliczanych do sektora finansów publicznych 373 8. Różnorodność w zakresie regulacji prawnej dotacji celowych dla jednostek samorządu terytorialnego 375 Część IV ŚRODKI ZWROTNE Rozdział 21 Prawne ograniczenia pozyskiwania środków zwrotnych przez jednostki samorządu terytorialnego 379 1. Ogólna charakterystyka mechanizmu pozyskiwania środków zwrotnych przez jednostki samorządu terytorialnego 379 2. Ograniczenia pozyskiwania środków zwrotnych wynikające z ustawy o finansach publicznych 381 3. Ograniczenia pozyskiwania środków zwrotnych wynikające z ustawy - Prawo zamówień publicznych 388 Rozdział 22 Rozkład kompetencji między organami jednostek samorządu terytorialnego w procesie pozyskiwania środków zwrotnych 393 1. Uchwała organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego jako rozstrzygnięcie upoważniające do pozyskiwania środków zwrotnych 393 2. Zasady reprezentacji jednostki samorządu terytorialnego w procesie pozyskiwania środków zwrotnych 397 Rozdział 23 Obligacje komunalne jako źródło przychodów jednostek samorządu terytorialnego 401 1. Emisja obligacji komunalnych jako alternatywne źródło finansowania zadań jednostek samorządu terytorialnego 401 2. Definicja i treść obligacji komunalnych 402 3. Klasyfikacja obligacji komunalnych 406 4. Zabezpieczenie obligacji komunalnych 411 5. Zdolność emisyjna jednostek samorządu terytorialnego 416 6. Emisja obligacji komunalnych w trybie oferty publicznej i prywatnej 419 7. Emisja obligacji komunalnych w trybie oferty prywatnej 421 8. Emisja obligacji komunalnych w trybie oferty publicznej, do której nie stosuje się przepisów ustawy o ofercie publicznej 422 9. Emisja obligacji komunalnych w trybie oferty publicznej, do której stosuje się przepisy ustawy o ofercie publicznej 423 10. Emisja obligacji komunalnych na rynku Catalyst 425 Bibliografia 427 Wykaz orzecznictwa 451 O autorach 467