Diagnoza organizacji od A do Z. Praktyczny podręcznik diagnozy dla konsultantów, trenerów i menedżerów

Każda organizacja to złożony system, na który powinno się patrzeć z wielu perspektyw. Najczęściej audyt organizacyjny oznacza albo spojrzenie z punktu widzenia ekonomicznego, albo z punktu widzenia operacji. Kiedy jednak trzeba dokonać poważnych zmian w organizacji, oznacza to najczęściej konieczność zmian w mentalności. Tymczasem mało jest narzędzi diagnostycznych do oceny sposobu myślenia w organizacji, a przeprowadzanym w tej dziedzinie badaniom można często zarzucić, że ich wyniki są niejednoznaczne i nie wykazują, czy organizacja jest zdrowa czy chora, a jeśli chora, to co konkretnie należałoby zrobić, by ją uzdrowić. Autor tej książki praktyk, który sam jako konsultant zdiagnozował ponad 100 organizacji proponuje bardzo szeroki zakres zaawansowanych narzędzi diagnostycznych do badania organizacji. Przede wszystkim zaś co jest ewenementem pierwszą klasyfikację modeli mentalnych związanych z życiem organizacyjnym, które nazywa patologiami organizacyjnymi. Prezentuje opisy dwunastu najczęściej występujących patologii wraz z wyjaśnieniami, jak sobie z nimi poradzić. Każda z patologii jest zilustrowana odpowiednim studium przypadku i określona za pomocą pięciu osi, opisujących kolejno: łatwo dostrzegalne objawy patologii, patologie związane z osobami kierującymi organizacjami, nieprawidłowości operacji i procesów, patogenne oddziaływanie środowiska organizacji i rozwój zjawisk patologicznych w czasie. W części o charakterze narzędziowym omówiono szczegółowo takie zagadnienia jak: proces diagnostyczny i rola, jaką odgrywają w nim specjaliści z różnych dziedzin, badania diagnostyczne prowadzone przy użyciu map poznawczych, najważniejsze metody diagnostyczne i sposoby analizowania ich wyników, metody tworzenia wybranych testów psychologicznych. Nie chodzi tu o kolejną metodę pod chwytliwą nazwą ta książka jest podręcznikiem dla wymagającego czytelnika, który przeszedł już przez fazę gadżetów i szuka solidnej wiedzy osadzonej w badaniach i w praktyce. Jest lekturą obowiązkową dla konsultantów i trenerów zarządzania oraz wartościową pozycją dla menedżerów organizacji, w których mogą występować patologie.

Spis treści

O autorze 11 Podziękowania 13 Przedmowa 15 Część I. Podstawy diagnozowania 21 1. Diagnoza holistyczna a diagnoza psychologiczna organizacji 23 Problem granic w diagnozie - holistyczność diagnozy 28 Diagnoza holistyczna jako różne "rzuty" organizacji 33 Specyfika diagnozy psychologicznej 36 Rodzaje konstruktów 37 Podsumowanie 41 2. Nozologia patologii organizacyjnych jako metateoria szczegółowych teorii organizacyjnych 43 Systematyka patologii 48 Znaczenie typu patologii dla diagnozy organizacji 51 Podsumowanie 62 3. Cztery perspektywy widzenia organizacji 64 Znaczenie rozwoju dla diagnozy organizacyjnej 70 Specyfika rozwoju organizacyjnego 70 Psychologiczne źródła systemowego izomorfizmu w organizacjach 71 Model indywidualnej ewolucji w spostrzeganiu organizacji jako wytyczna diagnozy 74 Kręgi konstruktów organizacyjnych 75 Aspekt socjologiczny wyników odzwierciedlania 86 Podsumowanie 86 4. A natomia zdrowej organizacji i jej zaburzenia wynikające z wpływu ludzi 87 Co jest potrzebne firmie, aby mogła istnieć 91 Ścieżka: klienci - przewaga konkurencyjna - płace - zaangażowanie pracowników 94 Ścieżka: system informacyjny - system ocen - system płac - płace 98 Ścieżka: godność - porozumienie - zaufanie - zaangażowanie 100 Zarządzanie kompetencjami 102 Podsumowanie 104 5. Strategiczny kontekst diagnozy 105 Wpływ wielkości organizacji na patologie i działania diagnostyczne 110 Typologia strategiczna organizacji 113 Podsumowanie 119 Część II. Proces i narzędzia diagnozy 121 6. Etapy procesu diagnozy 123 Faza pierwsza: od zgłoszenia się klienta do podpisania kontraktu na przeprowadzenie diagnozy 128 Faza druga: diagnozowanie 136 Faza trzecia: przekazanie wyników diagnozy zainteresowanym 140 Wymagania formalne dotyczące raportów analitycznych 140 Prezentacje 145 Autodiagnoza 146 Podsumowanie 146 7. Mapy poznawcze jako źródło wiedzy o procesach postrzegania i rozumowania w organizacji 148 Co to są mapy poznawcze? 154 Po co badać mapy poznawcze? 157 Podstawowe zasady i warunki badania map poznawczych 158 Problemy związane z pomiarem 160 Prowadzenie wywiadów 161 Kodowanie i opracowywanie danych - analiza słownika 165 Analiza struktury map poznawczych 172 Interpretacja wyników 175 Podsumowanie 177 8. Wywiad jako podstawowe narzędzie diagnozy organizacji 178 Przygotowywanie się do wywiadów i rozmów diagnostycznych 184 Co presuponują rozmówcy, czyli prywatne teorie na temat firmy 187 Rodzaje wywiadów 191 Błędy popełniane w trakcie wywiadów diagnostycznych i niebezpieczeństwa związane ze stosowaniem tej techniki 203 Podsumowanie 205 9. Testy psychologiczne w diagnozie patologii organizacyjnych 206 Istota i cele badania kwestionariuszowego 210 Psychometryczne badanie wiedzy ukrytej 211 Modele wnioskowania na podstawie kwestionariusza o sytuacji w organizacji 220 Dostosowanie narzędzi do potrzeb organizacji 225 Pułapka operacjonalizacji 231 Podsumowanie 232 10. Obserwacja i techniki symulacyjne 233 Obserwacja interakcji 238 Obserwacja rozwiązywania sytuacji symulowanych 241 Analiza danych werbalnych 246 Mapowanie owalami 249 Podsumowanie 251 11. Analiza dokumentów 252 Analiza dokumentów finansowych 257 Analiza statutu 266 Analiza stron internetowych 270 Podsumowanie 277 12. W stronę pełnej partycypacji w zarządzaniu 278 Konsekwencje diagnozy 281 Program na dziś 284 Co nie sprzyja pełnej partycypacji w zarządzaniu? 286 Możliwe działania interwencyjne 287 Podsumowanie 289 Dodatek. Zadania do przemyślenia 291 Literatura cytowana 297 Indeks 319