Edukacja finansowa jako determinanta wzrostu włączenia finansowego

Teoretyczna część pracy stanowi kompleksowe ujęcie problemu włączenia finansowego, jego istoty oraz uwarunkowań i ma na celu uporządkowanie wiedzy. Na tę część pracy składają się cztery rozdziały. W rozdziale pierwszym została wyjaśniona istota wykluczenia finansowego oraz włączenia finansowego. Rozważania przeprowadzone w rozdziale drugim mają na celu rozpoznanie znaczenia włączenia finansowego dla różnych podmiotów, a w szczególności dla gospodarstw domowych, sektora finansowego i gospodarki. Wśród zidentyfikowanych w rozdziale trzecim czynników wpływających na włączenie finansowe zwrócono uwagę zarówno na czynniki leżące po stronie popytowej, takie jak dochód rozporządzalny gospodarstwa domowego, PKB na mieszkańca, wiek, płeć, a także na czynniki podażowe, do których zaliczono warunki dostępu usług finansowych oraz jakość oferowanych usług finansowych. Zamierzeniem rozdziału czwartego było przedstawienie działań i przedsięwzięć w zakresie edukacji finansowej, które w znaczącym stopniu mogą przyczynić się do zwiększenia stopnia włączenia finansowego poprzez poprawę skuteczności procesu edukacji. W rozdziale piątym przedstawiono metodologię przeprowadzonych badań. Zamierzeniem rozdziału szóstego było zidentyfikowanie zależności pomiędzy włączeniem finansowym i alfabetyzacją finansową sensu stricto na tle innych czynników determinujących poziom włączenia finansowego oraz wyszczególnienie predyktorów włączenia finansowego. W rozdziale siódmym zaprezentowano wyniki badań własnych, które miały na celu zbadanie poziomu alfabetyzacji finansowej oraz poziomu rzeczywistego i świadomego włączenia finansowego w grupie studentów studiujących kierunki ekonomiczne w krajach Grupy Wyszehradzkiej, jak również rozpoznanie poziomu wykorzystywania przez młodzież studiującą kierunki ekonomiczne nowoczesnej technologii w procesie edukacji finansowej.

Spis treści

Wstęp 9 Część I UWARUNKOWANIA PROCESU WŁĄCZENIA FINANSOWEGO Rozdział I Włączenie finansowe i sposoby jego pomiaru – ujęcie teoretyczne 21 1. Wykluczenie i włączenie finansowe – istota, typologia, determinanty 21 2. Włączenie finansowe a nadzorowana i nienadzorowana część sektora finansowego 31 3. Obszary włączenia finansowego według kryterium przedmiotowego 37 4. Pomiar włączenia finansowego 46 Rozdział II Znaczenie włączenia finansowego w ujęciu mikro- i makroekonomicznym 54 1. Znaczenie włączenia finansowego dla gospodarstw domowych 54 2. Znaczenie włączenia finansowego dla sprawnego funkcjonowania i utrzymania stabilności sektora finansowego 61 3. Włączenie finansowe a czynniki egzogeniczne wpływające na stabilność finansową 74 4. Rola włączenia finansowego w rozwoju gospodarczym kraju 80 Rozdział III Czynniki wpływające na poziom włączenia finansowego 87 1. Dochód i poziom życia jako podstawowe determinanty stopnia włączenia finansowego 87 2. Edukacja finansowa jako proces sprzyjający włączeniu finansowemu 91 3. Rola kobiet w podnoszeniu poziomu włączenia finansowego 110 4. Wiek jako determinanta poziomu włączenia finansowego 114 5. Warunki dostępu do produktów i usług finansowych oraz ich jakość a poziom włączenia finansowego 124 Rozdział IV Sposoby zwiększania efektywności edukacji finansowej 131 1. Narodowe strategie edukacji finansowej jako zintegrowana forma edukacji finansowej 132 2. Koncepcja edukacji finansowej opartej na dowodach naukowych 138 3. Wykorzystanie e-learningu w edukacji finansowej 141 4. Rozwój oferty edukacji finansowej (na przykładzie Polski) 148 Część II ANALIZA ZNACZENIA EFEKTYWNEJ EDUKACJI FINANSOWEJ DLA WŁĄCZENIA FINANSOWEGO Rozdział V Metodologia badań empirycznych 159 1. Przedmiot, cel badań i hipotezy badawcze 159 2. Zmienne i wskaźniki 161 3. Metoda, techniki, narzędzia badawcze 163 4. Charakterystyka doboru próby badawczej 164 5. Procedura statystyczna badań 166 Rozdział VI Alfabetyzacja finansowa a poziom włączenia finansowego na świecie – wyniki badań wtórnych 168 1. Zróżnicowanie poziomu włączenia finansowego i alfabetyzacji finansowej w zależności od poziomu dochodu kraju i regionu 168 2. Zależność pomiędzy PKB na mieszkańca a innymi czynnikami włączenia finansowego 179 3. Wpływ wybranych czynników na poziom włączenia finansowego na świecie 180 4. Wnioski z badań wtórnych 191 Rozdział VII Edukacja finansowa a poziom włączenia finansowego – wyniki badań pierwotnych 195 1. Poziom wiedzy i umiejętności finansowych studentów kierunków ekonomicznych w krajach Grupy Wyszehradzkiej 195 2. Pojęcie rzeczywistego i świadomego włączenia finansowego oraz ich pomiar 201 3. Ocena wykorzystania nowoczesnej technologii w edukacji finansowej studentów 204 4. Wnioski z badań pierwotnych 211 Zakończenie 217 Bibliografia 227 Spis rysunków 253 Spis tabel 255 Aneks 259