Formalne i nieformalne instytucje rynku pracy

Głównym celem publikacji jest zidentyfikowanie systemu instytucji mających znaczenie dla efektów funkcjonowania rynku pracy i stworzenie teoretycznej podbudowy dla oceny możliwości deregulacji rynku pracy w różnych systemach gospodarczych. Podstawowym celem poznawczym jest rozpoznanie na gruncie teoretycznym możliwych relacji zachodzących pomiędzy formalnymi i nieformalnymi instytucjami rynku pracy, a w szczególności określenie alternatywnych mechanizmów instytucjonalnych wspomagających formalne instytucje rynku pracy. Celem aplikacyjnym jest zbudowanie modelu umożliwiającego ocenę stopnia rozwoju instytucji rynku pracy, który pozwalałby na ustalenie możliwości pomyślnej deregulacji rynku pracy, dzięki którym można tworzyć rekomendacje odnoszące się do polityki regulacyjnej rynku pracy, z punktu widzenia stanu, w jakim się on znajduje. W pracy postawiono tezę, iż instytucjonalny ład rynku pracy, na który składają się formalne i nieformalne instytucje, warunkuje jego funkcjonowanie. Instytucje rynku pracy tworzą spójny system, dlatego zmiany w regulacjach rynku pracy powinny uwzględniać poziom rozwoju instytucji zarówno formalnych, jak i nieformalnych.

Spis treści

Wstęp 9 Rozdział 1. Istota instytucjonalnego podejścia do rynku pracy 13 1.1. Pojęcie i rola instytucji. Koszty transakcyjne 13 1.2. Zmiana instytucjonalna i równowaga instytucjonalna 18 1.3. Ewolucja poglądów na temat instytucjonalnego podejścia do rynku pracy 21 1.4. Wartość poznawcza współczesnego podejścia instytucjonalnego w badaniach nad instytucjonalnym porządkiem rynku pracy 33 Rozdział 2. Podstawowe instytucje rynku pracy 42 2.1. Geneza instytucji rynku pracy 42 2.2. Formalne instytucje rynku pracy 47 2.3. Nieformalne instytucje rynku pracy 50 2.4. Funkcjonowanie mechanizmu rynku pracy w jego otoczeniu instytucjonalnym 59 Rozdział 3. Instytucjonalny ład rynku pracy 66 3.1. Istota regulacji i jej przyczyny 66 3.2. Typy porządku rynku pracy 67 3.3. Teoretyczne koncepcje regulacji rynku pracy 72 3.3.1. Teoria efektywnościowa 74 3.3.2. Teoria prawna 77 3.3.3. Teoria siły politycznej 84 3.4. Alternatywy dla formalnych instytucji rynku pracy 87 Rozdział 4. Rodzaje formalnych instytucji rynku pracy i ich znaczenie 94 4.1. Instytucje a polityka ekonomiczna 94 4.2. Prawna ochrona stosunku pracy i jej mierniki 96 4.3. Płaca minimalna 100 4.4. Programy rynku pracy 101 4.5. Znaczenie formalnych instytucji rynku pracy dla jego funkcjonowania – przegląd wyników badań 104 4.6. Zasady projektowania i doboru formalnych instytucji rynku pracy 111 Rozdział 5. Rodzaje nieformalnych instytucji rynku pracy i formy ich występowania 117 5.1. Alternatywne mechanizmy kształtujące porządek rynku pracy 117 5.1.1. Negocjowanie i dążenie do kompromisu 117 5.1.2. Zasada wzajemności 122 5.1.3. Mediacje 124 5.1.4. Dobre praktyki 127 5.2. Model negocjacji zbiorowych jako wyznacznik stopnia rozwoju instytucji nieformalnych 133 Rozdział 6. Ocena rozwoju formalnych i nieformalnych instytucji rynku pracy a możliwość jego deregulacji na przykładzie wybranych krajów UE 140 6.1. Ocena konieczności deregulacji rynku pracy 140 6.2. Wyjściowa charakterystyka formalnych i nieformalnych instytucji rynku pracy w wybranych krajach UE 143 6.3. Podstawowe charakterystyki służące do oceny stanu rynku pracy 154 6.4. Wykorzystanie logiki rozmytej do oceny stopnia rozwoju instytucji rynku pracy i stanu rynku pracy 157 6.4.1. Podstawowe pojęcia z zakresu zbiorów rozmytych i logiki rozmytej na potrzeby prowadzonej oceny 157 6.4.2. Model rozmyty oceny funkcjonowania rynku pracy 162 6.4.3. Ocena rozwoju instytucji rynku pracy z wykorzystaniem teorii zbiorów rozmytych 174 6.4.3.1. Model rozmyty oceny rozwoju formalnych instytucji rynku pracy 175 6.4.3.2. Model rozmyty oceny rozwoju nieformalnych instytucji rynku pracy 189 6.4.3.3. Rozwój formalnych i nieformalnych instytucji rynku pracy a stan rynku pracy 201 6.5. Klastry instytucjonalne dobrze działających rynków pracy 213 Zakończenie 217 Literatura 221 Spis rysunków 237 Spis tabel 239