Jednolitość stosowania prawa konkurencji Unii Europejskiej przez organy i sądy Państw Członkowskich

Pierwsza nagroda w konkursie Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na najlepszą pracę doktorską w Polsce poświęconą ochronie konkurencji Monografia jest kompleksowym omówieniem jednego z najważniejszych celów systemu antymonopolowego Unii Europejskiej – jednolitości stosowania unijnego prawa konkurencji. Publikacja uwzględnia zmiany proceduralne oraz ustrojowe objęte projektem tzw. dyrektywy efektywnościowej i dokumentami poprzedzającymi przedstawienie projektu. W opracowaniu autor omówił m.in.: publicznoprawny i prywatnoprawny filar wdrażania unijnych reguł konkurencji, a także normy materialnoprawne, proceduralne oraz ustrojowe, zagrożenia wynikające z rozbieżnego orzecznictwa organów i sądów krajowych oraz rozstrzygnięć w obrębie Unii, przyczyny odmiennych warunków egzekwowania unijnego prawa konkurencji, a tym samym różnych uwarunkowań prowadzenia działalności gospodarczej. Adresaci: Publikacja będzie szczególnie cenna dla prawników pracujących w kancelariach, sędziów, pracowników administracji i ekonomistów. Zainteresuje także pracowników naukowych, którzy chcą poszerzyć wiedzę dotyczącą unijnego prawa konkurencji.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 13 Przedmowa | str. 15 Rozdział 1 Prawo konkurencji Unii Europejskiej a jednolitość jego stosowania | str. 19 1.1. Wprowadzenie | str. 19 1.2. Zakres i założenia pracy | str. 23 1.3. Uzasadnienie wyboru tematu monografii | str. 30 1.4. Cele i metody badawcze oraz wskazanie hipotez badawczych | str. 32 1.5. Trudności badawcze | str. 38 1.6. Podsumowanie | str. 39 Rozdział 2 Jednolitość – próba definicji | str. 41 2.1. Zgodność, spójność, jednolitość a skuteczność | str. 41 2.2. Wnioski | str. 54 Rozdział 3 Jednolitość w zmodernizowanym prawie konkurencji Unii Europejskiej | str. 59 3.1. Uwagi wprowadzające | str. 59 3.2. Jednolitość stosowania prawa konkurencji Unii Europejskiej po wejściu w życie rozporządzenia nr 1/2003 | str. 62 3.3. Przeniesienie ciężaru wykonywania unijnego prawa antymonopolowego na organy krajowe | str. 66 3.4. Pozycja krajowego organu konkurencji w świetle art. 35 rozporządzenia nr 1/2003 jako przyczynek do dyskusji o zasadzie jednolitości oraz zasadzie skuteczności | str. 68 3.5. Ekonomizacja prawa antymonopolowego a jego jednolite stosowanie | str. 71 3.6. Reguły podziału zadań oraz kompetencji pomiędzy Komisję a organy krajowe | str. 77 3.6.1. Przesłanka wpływu na handel a granice stosowania prawa unijnego | str. 79 3.6.2. Kryteria przydzielania spraw o wymiarze unijnym Komisji i organom krajowym | str. 88 3.6.3. Równoległe stosowanie krajowych i unijnych norm antymonopolowych w kontekście reguły konwergencji | str. 92 3.7. Podstawowe zagrożenia niejednolitością przy publicznoprawnym wdrażaniu reguł konkurencji Unii Europejskiej | str. 98 3.7.1. Brak mechanizmów weryfikacyjnych niespełnienia przesłanki wpływu na handel | str. 98 3.7.2. Kontrola sądowa na poziomie krajowym a zasada jednolitości | str. 101 3.7.3. Wiele organów, wiele rozstrzygnięć, wiele zagrożeń | str. 103 3.7.4. Decyzje zobowiązujące a decyzje stwierdzające naruszenia | str. 115 3.7.5. Aspekty proceduralne oraz instytucjonalne wpływające na jednolitość i skuteczność działalności organów konkurencji Państw Członkowskich | str. 119 3.8. Rola Komisji Europejskiej w zapewnianiu jednolitości | str. 122 3.8.1. Komisja Europejska jako strażniczka Traktatów | str. 122 3.8.2. Mechanizmy współpracy Komisji i krajowych organów antymonopolowych | str. 126 3.8.3. Współpraca z sądami krajowymi | str. 131 3.8.4. Decyzje Komisji jako probierz dla jednolitego stosowania prawa | str. 135 3.8.5. Mechanizmy ograniczania liczby postępowań antymonopolowych | str. 139 3.8.6. Decyzje negatywne i ich wpływ na jednolitość | str. 144 3.9. Rola Europejskiej Sieci Konkurencji | str. 146 3.9.1. Umiejscowienie Sieci w modelu antytrustowym a alokacja spraw | str. 146 3.9.2. Rosnąca rola Europejskiej Sieci Konkurencji | str. 151 3.9.3. Wymiana informacji jako instrument zapewniający jednolitość oraz skuteczność | str. 154 3.9.4. Akty przyjmowane w ramach Sieci | str. 158 3.10. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w służbie jednolitego stosowania unijnego prawa konkurencji | str. 161 3.10.1. Rola Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zapewnianiu jednolitości in genere | str. 162 3.10.2. Rola Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w zapewnianiu jednolitości ad casum | str. 164 3.11. Wnioski | str. 167 Rozdział 4 Prywatnoprawne a jednolite wdrażanie reguł konkurencji | str. 171 4.1. Private enforcement – jednolitość przed harmonizacją | str. 173 4.2. Dyrektywa jako instrument ujednolicający | str. 180 4.2.1. Harmonizacja przepisów prawa materialnego | str. 182 4.2.2. Prejudykat – skuteczność, komplementarność, jednolitość | str. 187 4.2.3. Ekonomiczne aspekty postępowań cywilnych | str. 189 4.3. Dążenie do spójności | str. 193 4.3.1. Spójność w cywilnym paradygmacie systemu antymonopolowego | str. 194 4.3.1.1. Przekazywanie Komisji wyroków sądów krajowych | str. 195 4.3.1.2. Udział organu w postępowaniu odszkodowawczym | str. 197 4.3.1.3. Niezgodność w zakresie podstawy prawnej | str. 198 4.3.1.4. Brak ujednolicenia instytucji powództw grupowych | str. 200 4.3.1.5. Brak kanałów przesyłu informacji między jurysdykcjami krajowymi | str. 201 4.3.1.6. Sądy, sędziowie a jednolitość stosowania prawa konkurencji Unii Europejskiej | str. 202 4.3.2. Spójne wykonywanie reguł konkurencji w ramach public i private enforcement | str. 203 4.3.2.1. Ograniczony zakres prejudykatu w ramach jednej jurysdykcji | str. 204 4.3.2.2. Rozstrzygnięcia krajowych organów konkurencji w ujęciu transgranicznym | str. 206 4.3.2.3. Sprawa unijna a krajowa – implikacje rozbieżnych kwalifikacji prawnych | str. 207 4.3.2.4. Krajowy organ konkurencji przed sądem innego Państwa Członkowskiego jako amicus curiae | str. 208 4.3.2.5. Ujawnianie dowodów | str. 210 4.3.2.6. Koncepcje publicznego prawa konkurencji w sporach cywilnych | str. 210 4.3.2.7. Środki zabezpieczające i tymczasowe | str. 212 4.3.2.8. Powództwo o ustalenie istnienia stosunku prawnego | str. 214 4.4. Wnioski podsumowujące | str. 215 Rozdział 5 Zachowanie jednolitości orzecznictwa – przekrój zagadnień problemowych | str. 221 5.1. Uwagi wprowadzające | str. 221 5.2. Konkretne problemy stosowania unijnych reguł antytrustowych | str. 224 5.2.1. Współpraca Komisji Europejskiej z sądami Państw Członkowskich | str. 225 5.2.2. (Nie)stosowanie prawa konkurencji Unii Europejakiej w Państwach Członkowskich | str. 229 5.2.3. Stosowanie prawa konkurencji Unii Europejskiej w sprawach stricte krajowych | str. 239 5.2.4. Zasięg geograficzny naruszenia a treść decyzji organów krajowych | str. 243 5.2.5. Zasada ekstraterytorialności a organy i sądy Państw Członkowskich | str. 260 5.2.6. Krytyczny przegląd postępowań w sprawach Visa oraz MasterCard | str. 265 5.2.7. Rezerwacja pokoju hotelowego a sprawa antymonopolowa | str. 270 5.3. Potencjalne zagrożenia dla jednolitości stosowania prawa konkurencji UE | str. 278 5.3.1. Wyzwania współczesności w świetle more uniform approach | str. 278 5.3.2. Prawo konkurencji a ochrona danych osobowych | str. 288 5.3.3. Cele prawa konkurencji – możliwe rozbieżności przy stosowaniu prawa | str. 292 5.3.4. Odmienności w krajowym prawie konkurencji a prawo unijne | str. 302 5.3.5. Krajowe normy konstytucyjne a wzorzec unijny | str. 309 5.4. Implikacje dla jednolitości w kontekście zagadnień proceduralnych i ustrojowych | str. 314 5.4.1. Prawo procesowe a (ponad)narodowe reguły postępowania dowodowego | str. 314 5.4.1.1. Decyzje krajowych organów konkurencji w ujęciu transgranicznym a brak harmonizacji procedury | str. 316 5.4.1.2. Akty niekończące postępowania antymonopolowego | str. 317 5.4.1.3. Odmienności w zakresie prawa do obrony | str. 321 5.4.1.4. Uprawnienia kontrolujących a pozycja kontrolowanych | str. 323 5.4.1.5. Dywergencja w zakresie środków dowodowych | str. 325 5.4.1.6. Instrumenty w postępowaniu Komisji i organów krajowych | str. 327 5.4.1.7. Pisemne postawienie zarzutów | str. 329 5.4.2. Forum shopping – zagrożenie dla unijnego prawa antytrustowego | str. 333 5.4.3. Wysokość kar jako czynnik dysharmonizacyjny | str. 335 5.4.4. Programy łagodzenia kar Unii Europejskiej i Państw Członkowskich | str. 347 5.4.5. Decyzje zobowiązujące oraz ugody w Państwach Członkowskich a zasada jednolitości | str. 353 5.4.6. (Nie)zależność organów ochrony konkurencji Państw Członkowskich | str. 358 5.4.7. Współpraca pomiędzy krajowymi organani konkurencji a innymi krajowymi organami | str. 366 5.4.8. Krajowe organy ochrony konkurencji a „superregulatorzy | str. 373 5.4.9. Sieci regulatorów krajowych jako odpowiednik Europejskiej Sieci Konkurencji | str. 386 5.5. Wnioski podsumowujące | str. 392 Rozdział 6 Zakończenie | str. 397 6.1. Ogólne wnioski w zakresie stosowania unijnych reguł konkurencji | str. 397 6.1.1. Konkretne i potencjalne zagrożenia dla zasady jednolitości | str. 398 6.1.2. Niewystarczające instrumentarium prawne | str. 400 6.1.3. Niespójności w zakresie private i public enforcement | str. 402 6.1.4. Niewyeliminowane zjawisko forum shopping | str. 403 6.1.5. Dostępne środki zapewniania jednolitego stosowania reguł konkurencji Unii Europejskiej | str. 404 6.1.6. Słabości obecnego modelu antytrustowego | str. 406 6.2. Postulaty | str. 408 6.2.1. Zmiana metody ewaluacyjnej kryterium wpływu na handel | str. 409 6.2.2. Podejście organów i sądów – uzasadnianie rozstrzygnięć i domniemanie | str. 411 6.2.3. Dostęp do orzecznictwa w ujęciu formalnym i materialnym | str. 412 6.2.4. Możliwości sprawcze Komisji Europejskiej | str. 414 6.2.5. Harmonizacja przepisów proceduralnych | str. 416 6.2.6. Gwarancje niezależności krajowych organów konkurencji jako gwarancje jednolitego stosowania prawa | str. 418 6.2.7. Dalszy rozwój prywatnoprawnego paradygmatu | str. 419 6.2.8. Postulaty w zakresie ekstraterytorialnego wykonywania reguł konkurencji Unii Europejskiej | str. 421 6.2.9. Sądy i sędziowie a jednolitość stosowania prawa konkurencji Unii Europejskiej | str. 422 6.2.10. Słowo końcowe | str. 424 Wykaz aktów prawnych | str. 425 Wykaz orzecznictwa | str. 431 Bibliografia | str. 443