Podatkowoprawne skutki zawarcia i ustania małżeństwa

Książka zawiera wszechstronną i pogłębioną analizę sytuacji małżonków oraz byłych małżonków w prawie podatkowym. Obejmuje zarówno problematykę poszczególnych podatków w kontekście stosunku małżeństwa, jak i zagadnienia tzw. części ogólnej prawa podatkowego, ze szczególnym uwzględnieniem odpowiedzialności podatkowej oraz kwestii proceduralnych. Ponadto obszerny fragment publikacji poświęcono preferencjom podatkowym wynikającym z racji pozostawania podatnika w związku małżeńskim. Autor stara się również odpowiedzieć na pytanie, czy pozostawanie w związku małżeńskim czyni sytuację podatnika bardziej korzystną, czy też niczego w tym względzie nie zmienia, a być może nawet ją pogarsza. Adresaci: Książka przeznaczona jest przede wszystkim dla przedstawicieli praktyki podatkowej zajmujących się szeroko rozumianym doradztwem prawnym (doradców podatkowych, adwokatów, radców prawnych, notariuszy, osób zatrudnionych w kancelariach podatkowych), pracowników aparatu skarbowego oraz sędziów orzekających w sprawach podatkowych. Będzie cennym źródłem wiedzy dla pracowników naukowych specjalizujących się w prawie podatkowym, studentów i słuchaczy studiów doktoranckich przygotowujących rozprawy z prawa podatkowego oraz podatników zainteresowanych omawianą tematyką.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 11 Wstęp | str. 17 Rozdział 1 Skutki prawne zawarcia i ustania małżeństwa - zagadnienia wprowadzające | str. 23 1.1. Małżeństwo jako szczególny stosunek prawny | str. 23 1.1.1. Istota oraz zawarcie i ustanie małżeństwa | str. 23 1.1.2. Stosunki prawne między małżonkami | str. 33 1.2. Sytuacja prawna małżonków na gruncie poszczególnych gałęzi prawa | str. 54 1.3. Małżeństwo a regulacje prawa podatkowego - uwagi ogólne | str. 65 1.4. Małżeństwo a inne związki partnerskie w świetle unormowań prawa podatkowego | str. 70 Rozdział 2 Status prawny małżonków w zakresie dochodzenia należności podatkowych | str. 77 2.1. Odpowiedzialność podatkowoprawna małżonków | str. 77 2.1.1. Formuła odpowiedzialności | str. 77 2.1.2. Wpływ modyfikacji wspólności majątkowej na zobowiązania podatkowe | str. 97 2.1.3. Odpowiedzialność z tytułu zobowiązań podatkowych w razie ustania małżeństwa albo orzeczenia separacji | str. 102 2.1.4. Odpowiedzialność podatkowa małżonków z tytułu wspólnie prowadzonej działalności gospodarczej | str. 113 2.1.5. Sytuacja małżonków na tle innych przypadków odpowiedzialności podatkowej | str. 123 2.1.5.1. Odpowiedzialność nabywcy przedsiębiorstwa lub zorganizowanej części przedsiębiorstwa | str. 123 2.1.5.2. Odpowiedzialność z tytułu powiązań o charakterze rodzinnym | str. 124 2.1.6. Odpowiedzialność solidarna małżonków (byłych małżonków) z tytułu zobowiązań podatkowych | str. 128 2.1.6.1. Przypadki odpowiedzialności solidarnej | str. 128 2.1.6.2. Specyfika odpowiedzialności solidarnej małżonków | str. 137 2.2. Zagadnienia proceduralne | str. 140 2.2.1. Małżonkowie jako strony postępowania podatkowego | str. 140 2.2.1.1. Uwagi ogólne | str. 140 2.2.1.2. Sytuacja małżonków w postępowaniu dotyczącym łącznego opodatkowania | str. 143 2.2.1.3. Sytuacja małżonków w postępowaniu podatkowym na tle konstrukcji pełnomocnictwa | str. 153 2.2.1.4. Czynnik małżeński w konstrukcji wyłączeń od udziału w postępowaniu podatkowym | str. 158 2.2.1.5. Czynnik małżeński w konstrukcji prawa odmowy zeznań oraz odpowiedzi na pytania | str. 166 2.3. Inne zagadnienia związane z realizacją powinności podatkowych | str. 170 2.3.1. Zapłata podatku przez małżonka podatnika jako osobę trzecią | str. 170 2.3.2. Uprawnienie małżonka podatnika do żądania zaświadczenia o zaległościach podatkowych | str. 175 2.3.3. Zabezpieczenie zobowiązań podatkowych małżonków | str. 178 Rozdział 3 Opodatkowanie dochodów (przychodów) małżonków | str. 183 3.1. Koncepcja podatku dochodowego oraz podatku przychodowego - zagadnienia wprowadzające | str. 183 3.2. Czynnik małżeński na tle kryteriów wyznaczających ograniczony oraz nieograniczony obowiązek podatkowy | str. 190 3.3. Czynnik małżeński w konstrukcji podatków dochodowych | str. 193 3.3.1. Wyłączenia podatkowe | str. 193 3.3.1.1. Uwagi ogólne | str. 193 3.3.1.2. Przychody z tytułu ustania oraz przekształcenia małżeńskich ustrojów majątkowych | str. 194 3.3.1.3. Świadczenia na zaspokojenie potrzeb rodziny jako szczególna postać przychodów | str. 204 3.3.2. Ocena korzyści majątkowych z tytułu pozostawania w ustroju wspólności majątkowej na tle koncepcji podatku dochodowego | str. 213 3.3.3. Opodatkowanie dochodów osiąganych przez małżonków pozostających w określonych stosunkach wspólności | str. 221 3.3.3.1. Ogólne zasady opodatkowania | str. 221 3.3.3.2. Zasady opodatkowania dotyczące małżonków | str. 228 3.3.4. Wybrane źródła przychodów | str. 239 3.3.4.1. Opodatkowanie dochodów małoletnich dzieci | str. 239 3.3.4.2. Przychody z tytułu odpłatnego zbycia - zasady ogólne | str. 242 3.3.4.3. Kontrowersje na tle pojęcia nabycia jako przesłanki opodatkowania przychodów z tytułu odpłatnego zbycia | str. 246 3.3.4.4. Należności pochodzące z funduszy lub rachunków powiązanych z systemem ubezpieczeń emerytalnych | str. 251 3.3.5. Opodatkowanie dochodów ze źródeł nieujawnionych | str. 253 3.3.6. Koszty uzyskania przychodów | str. 257 3.3.7. Opodatkowanie dochodów tzw. podmiotów powiązanych | str. 266 3.4. Czynnik małżeński w konstrukcji podatków przychodowych | str. 271 3.4.1. Podatki przychodowe a czynnik małżeński - uwagi wprowadzające | str. 271 3.4.2. Zryczałtowany podatek od przychodów ewidencjonowanych | str. 272 3.4.3. Karta podatkowa | str. 282 Rozdział 4 Opodatkowanie czynności obrotu z udziałem małżonków | str. 292 4.1. Pojęcie czynności obrotu oraz ogólne zasady ich opodatkowania | str. 292 4.2. Opodatkowanie czynności obrotu powszechnego | str. 294 4.2.1. Czynnik małżeński w konstrukcji przedmiotu podatku od czynności cywilnoprawnych | str. 294 4.2.2. Czynnik małżeński a status podmiotu obowiązku podatkowego | str. 300 4.2.3. Czynnik małżeński w świetle terytorialnych kryteriów opodatkowania | str. 303 4.2.4. Problem opodatkowania czynności obrotu w stosunkach między małżonkami | str. 305 4.3. Opodatkowanie czynności obrotu profesjonalnego | str. 307 Rozdział 5 Opodatkowanie majątku małżonków | str. 322 5.1. Opodatkowanie majątku małżonków - zagadnienia wprowadzające | str. 322 5.1.1. Majątek w strukturze podatków majątkowych | str. 322 5.1.2. Istota, funkcje oraz klasyfikacja podatków majątkowych | str. 324 5.2. Opodatkowanie władania majątkiem | str. 330 5.2.1. Władanie majątkiem - uwagi terminologiczne | str. 330 5.2.2. Podatek od nieruchomości | str. 331 5.2.3. Podatek rolny i podatek leśny | str. 347 5.3. Opodatkowanie przyrostu majątku | str. 350 5.3.1. Uwagi wstępne | str. 350 5.3.2. Czynnik małżeński w konstrukcji nieodpłatnych przysporzeń | str. 352 5.3.3. Czynnik małżeński a polska jurysdykcja podatkowa | str. 357 5.3.4. Czynnik małżeński na tle wybranych wyłączeń podatkowych | str. 361 5.3.5. Czynnik małżeński w konstrukcji grup podatkowych | str. 363 5.3.5.1. Idea grup podatkowych oraz wpływ zawarcia małżeństwa na przynależność do określonej grupy | str. 363 5.3.5.2. Problem przynależności do grup podatkowych małżonków znajdujących się w separacji | str. 367 5.3.5.3. Wpływ pozostawania w związku małżeńskim na przynależność do grup podatkowych innych osób | str. 370 5.3.6. Podatkowoprawne skutki nieodpłatnego nabycia rzeczy lub praw majątkowych w świetle ustrojów małżeńskich | str. 376 5.3.6.1. Uwagi wstępne | str. 376 5.3.6.2. Opodatkowanie nabycia przez małżonków | str. 377 5.3.6.3. Problem opodatkowania przesunięć majątkowych w stosunkach między małżonkami | str. 390 Rozdział 6 Ulgi i zwolnienia podatkowe z tytułu pozostawania w związku małżeńskim | str. 401 6.1. Prorodzinne preferencje podatkowe - zagadnienia ogólne | str. 401 6.2. Podatki dochodowe oraz przychodowe | str. 417 6.2.1. Uwagi wprowadzające | str. 417 6.2.2. Łączne opodatkowanie dochodów małżonków | str. 420 6.2.2.1. Ratio legis i koncepcja | str. 420 6.2.2.2. Zakres podmiotowy i przedmiotowy | str. 425 6.2.2.3. Przesłanki przysługiwania | str. 435 6.2.2.4. Zasady i tryb realizacji | str. 449 6.2.2.5. Tak zwany algorytm małżeński - uwagi krytyczne | str. 453 6.2.2.6. Problem kumulacji ulg - z tytułu łącznego opodatkowania dochodów oraz z tytułu samotnego wychowywania dziecka | str. 458 6.2.3. Czynnik małżeński w konstrukcji innych prorodzinnych preferencji podatkowych | str. 459 6.2.3.1. Opodatkowanie dochodów osób samotnie wychowujących dzieci | str. 459 6.2.3.2. Ulga na dziecko | str. 470 6.2.3.3. Tak zwana ulga dyplomatyczna | str. 488 6.2.3.4. Ulga rehabilitacyjna | str. 494 6.2.3.5. Zwolnienie szczególnych postaci świadczeń | str. 499 6.2.3.6. Zwolnienie dodatku rozłąkowego | str. 503 6.2.3.7. Zwolnienie dopłaty do kredytu | str. 505 6.2.3.8. Zwolnienie świadczeń alimentacyjnych | str. 507 6.3. Podatki obrotowe | str. 513 6.3.1. Uwagi wprowadzające | str. 513 6.3.2. Podatek od czynności cywilnoprawnych | str. 518 6.3.3. Podatek od towarów i usług oraz podatek akcyzowy | str. 531 6.4. Podatki majątkowe oraz majątkowo-przychodowe | str. 540 6.4.1. Uwagi wprowadzające | str. 540 6.4.2. Podatek od spadków i darowizn | str. 545 6.4.3. Podatek od nieruchomości, rolny, leśny oraz od środków transportowych | str. 562 Uwagi końcowe i wnioski | str. 569 Bibliografia | str. 599