Prawo ochrony różnorodności biologicznej

Książka stanowi kompleksowe opracowanie problematyki prawa ochrony różnorodności biologicznej. Obejmuje obszerne omówienie zagadnień związanych z prawem ochrony przyrody, w tym przepisów odnoszących się do gospodarczego korzystania z zasobów przyrodniczych. Autorzy uwzględnili najnowsze regulacje prawne dotyczące ochrony różnorodności biologicznej, starali się też zwrócić uwagę na praktykę i efekty ich stosowania. W publikacji omówiono m.in. takie tematy jak: ochrona różnorodności biologicznej w prawie unijnym i międzynarodowym, formy ochrony gatunkowej, w tym ochrona ex situ, humanitarna ochrona zwierząt, monitoring przyrodniczy, obszary Natura 2000, ochrona różnorodności biologicznej w procesie inwestycyjno-budowlanym. Adresaci: Opracowanie przeznaczone jest przede wszystkim dla studentów prawa, administracji i ochrony środowiska, którzy chcą pogłębić swoją wiedzę w omawianym zakresie. Przydatne będzie również dla pracowników organów administracji realizujących zadania z zakresu ochrony przyrody i szeroko rozumianego środowiska, a także dla działaczy organizacji ekologicznych.

Spis treści

Wykaz skrótów str. 9 Wstęp str. 11 Rozdział 1 Zagadnienia wprowadzające str. 13 1. Ochrona różnorodności biologicznej jako priorytetowy cel współczesnej ochrony przyrody str. 13 2. Administrowanie działaniami związanymi z ochroną różnorodności biologicznej str. 19 Rozdział 2 Ochrona różnorodności biologicznej w prawie międzynarodowym str. 25 1. Wprowadzenie str. 25 2. Kształtowanie się ochrony różnorodności biologicznej na gruncie prawa międzynarodowego str. 28 3. Ochrona różnorodności biologicznej na gruncie konwencji z Rio str. 39 4. Podsumowanie str. 41 Rozdział 3 Ochrona różnorodności biologicznej w prawie Unii Europejskiej str. 43 1. Rys historyczny str. 43 2. Wdrażanie konwencji str. 45 3. Planowanie i programowanie str. 48 4. Ochrona bioróżnorodności w ramach Wspólnej Polityki Rolnej str. 63 5. Ochrona bioróżnorodności w ramach Wspólnej Polityki Rybołówstwa str. 67 Rozdział 4 Ochrona różnorodności biologicznej na gruncie idealnej ochrony przyrody str. 77 1. Formy ochrony przyrody jako instytucje prawnej ochrony różnorodności biologicznej str. 77 1.1. Klasyfikacja form ochrony przyrody str. 78 1.2. Ochrona bioróżnorodności na terenach objętych obszarowymi formami ochrony przyrody str. 79 1.3. Plany ochrony oraz zadania ochronne jako narzędzia ochrony bioróżnorodności str. 84 1.4. Formy ochrony obiektowej (indywidualnej) jako instytucje prawnej ochrony różnorodności biologicznej str. 86 1.5. Ochrona gatunkowa i jej formy str. 88 2. Ochrona ex situ str. 92 3. Ochrona terenów zieleni, zadrzewień, drzew i krzewów str. 94 3.1. Zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów jako instrument ochrony bioróżnorodności oraz wyjątki od wymogu jego uzyskania str. 94 3.2. Opłaty za usuwanie drzew lub krzewów str. 97 3.3. Administracyjna kara pieniężna za naruszanie przepisów o ochronie drzew i krzewów str. 98 4. Ochrona bioróżnorodności w aspekcie humanitarnej ochrony zwierząt str. 99 4.1. Obowiązek humanitarnego traktowania zwierząt str. 100 4.2. Postępowanie ze zwierzętami domowymi str. 102 4.3. Postępowanie ze zwierzętami gospodarskimi str. 102 4.4. Postępowanie ze zwierzętami wykorzystywanymi do celów rozrywkowych, widowiskowych, filmowych, sportowych i specjalnych str. 103 4.5. Postępowanie ze zwierzętami wolno żyjącymi (dzikimi) str. 104 4.6. Reglamentacja przeprowadzania procedur doświadczalnych z użyciem zwierząt str. 105 5. Problematyka aklimatyzacji, introdukcji, gatunków inwazyjnych str. 106 6. Wykonywanie ochrony przyrody i gospodarowanie zasobami i składnikami przyrody jako instrumenty ochrony różnorodności biologicznej str. 107 6.1. Krajowa Strategia Ochrony i Umiarkowanego Użytkowania różnorodności biologicznej str. 108 6.2. Monitoring przyrodniczy str. 109 6.3. Rejestry form ochrony przyrody str. 110 6.4. Gospodarowanie zasobami i składnikami przyrody jako instrument ochrony różnorodności biologicznej str. 111 Rozdział 5 Obszary Natura 2000 jako instytucja prawnej ochrony różnorodności biologicznej str. 113 1. Istota obszarów Natura 2000 str. 113 2. Procedura wyznaczania obszarów Natura 2000 str. 116 3. Plan zadań ochronnych i plan ochrony dla obszaru Natura 2000 str. 118 4. Realizacja przedsięwzięć na obszarach wchodzących w skład sieci Natura 2000 str. 122 Rozdział 6 Użytkowa ochrona różnorodności biologicznej w lasach str. 128 1. Ochrona różnorodności biologicznej w gospodarce leśnej str. 128 1.1. Polityczne i prawne podstawy ochrony różnorodności biologicznej w gospodarce leśnej str. 128 1.2. Zrównoważona gospodarka leśna str. 132 1.3. Ochrona lasów str. 134 1.4. Powiększanie zasobów leśnych str. 135 2. Ochrona różnorodności biologicznej w gospodarce łowieckiej str. 136 2.1. Prawne podstawy ochrony różnorodności biologicznej w gospodarce łowieckiej str. 137 2.2. Gospodarka łowiecka str. 141 2.3. Zasady wykonywania polowania str. 144 Rozdział 7 Użytkowa ochrona różnorodności biologicznej w rolnictwie, rybołówstwie i rybactwie str. 147 1. Ochrona różnorodności biologicznej w gospodarce rolnej str. 147 1.1. Polityczne i prawne podstawy ochrony różnorodności biologicznej w gospodarce rolnej str. 147 1.2. Ograniczenia działalności rolniczej ze względu na ochronę przyrody str. 152 1.3. Programy rolnośrodowiskowe str. 154 1.4. Rolnictwo ekologiczne str. 157 1.5. Ograniczenia korzystania z zasobów genowych str. 161 2. Ochrona różnorodności biologicznej w zakresie żywych zasobów morskich i w gospodarce rybackiej str. 163 2.1. Ochrona różnorodności biologicznej w zakresie żywych zasobów morskich str. 163 2.2. Ochrona różnorodności biologicznej w gospodarce rybackiej str. 166 2.3. Gospodarka rybacka na obszarach chronionych str. 169 Rozdział 8 Ochrona różnorodności biologicznej w procesie inwestycyjno-budowlanym str. 171 1. Pojęcie procesu inwestycyjno-budowlanego str. 171 2. Uczestnicy procesu budowlanego jako podmioty odpowiedzialne za ochronę różnorodności biologicznej str. 176 3. Ochrona różnorodności biologicznej jako zadanie w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym str. 183 4. Decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia jako instrument ochrony różnorodności biologicznej w procesie inwestycyjno-budowlanym str. 198 Rozdział 9 Ochrona różnorodności biologicznej a swoboda działalności gospodarczej str. 201 1. Ograniczenie swobody działalności gospodarczej ze względu na funkcjonowanie form ochrony przyrody str. 202 2. Ograniczenia swobody działalności gospodarczej podyktowane ochroną różnorodności biologicznej związane z koniecznością uzyskania zezwolenia jako warunku działalności str. 208 2.1. Obowiązek uzyskania zezwolenia na pozyskanie roślin i grzybów str. 208 2.2. Obowiązek uzyskania zezwolenia na utworzenie i prowadzenie ogrodu botanicznego lub zoologicznego str. 208 2.3. Obowiązek uzyskania zezwolenia na utworzenie i prowadzenie ośrodka rehabilitacji zwierząt str. 209 2.4. Zezwolenie na posiadanie i obrót żywymi zwierzętami gatunków niebezpiecznych dla życia i zdrowia ludzi str. 210 Rozdział 10 Różnorodność biologiczna - stan, zagrożenia, metody ochrony str. 212 1. Wprowadzenie str. 212 2. Stan różnorodności biologicznej w skali świata, Europy i Polski str. 212 3. Czynniki utraty bioróżnorodności str. 214 3.1. Zmiana sposobu użytkowania gruntów oraz degradacja i utrata siedlisk str. 214 3.2. Zanieczyszczenia str. 215 3.3. Zmiany klimatu str. 215 3.4. Nadmierna eksploatacja str. 215 3.5. Rozprzestrzenianie się gatunków inwazyjnych str. 215 4. Czerwone Listy gatunków zagrożonych wyginięciem str. 216 5. Znaczenie różnorodności biologicznej str. 219 6. Świadomość społeczna str. 221 7. Metody ochrony bioróżnorodności str. 223 8. Ochrona ex situ str. 226 Bibliografia str. 227