Znaczenie normatywne ustawowych znamion typu czynu zabronionego

Druga nagroda w 54. Ogólnopolskim Konkursie „Państwa i Prawa” w kategorii najlepsze prace habilitacyjne Książka stanowi pierwsze w polskiej literaturze prawniczej monograficzne opracowanie problematyki znaczenia normatywnego znamion typu czynu zabronionego. Wyjaśniono w niej, czym są, w jakim pozostają stosunku oraz jak wykładać tzw. znamiona technicznoprawne (określone na potrzeby prawa) oraz znamiona normatywne (określone przez prawo). W związku z tym przeanalizowano i rozwikłano wiele problemów prawnokarnych dotyczących m.in.: semantycznych połączeń jurydycznych między prawem karnym i innymi gałęziami prawa, relacji warunku precyzyjności do warunku komunikatywności zakazu karnego, wpływu zmiany wykładni na sytuację prawną sprawcy czynu zabronionego, działania prawa wstecz przy znamionach określających pozakarne stosunki prawne, błędu co do znamion, których znaczenie zostało określone przez prawo lub na potrzeby prawa. Tematyka ta została przedstawiona w sposób uniwersalny, stanowiący połączenie wiedzy karnistycznej, teoretycznoprawnej, filozoficznej oraz lingwistycznej. Omawiane zagadnienia zilustrowano przykładami z orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego. Adresaci: Monografia jest przeznaczona zarówno dla przedstawicieli nauki prawa, jak i dla praktyków wymiaru sprawiedliwości. Może zainteresować wszystkich tych, którzy szukają pogłębionej refleksji na temat semantycznej strony zakazów karnych oraz związków prawa karnego z innymi gałęziami prawa.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 9 Wstęp | str. 13 Rozdział I Typ czynu zabronionego | str. 29 1.1. Wprowadzenie | str. 29 1.2. Czyn w ujęciu karnoprawnym - analiza terminologiczna | str. 36 1.3. Znamię typu czynu zabronionego | str. 50 1.3.1. Znamię jako cecha typu | str. 50 1.3.2. Podziały znamion | str. 61 1.4. Zespoły znamion typu czynu zabronionego | str. 71 1.4.1. Rozwój koncepcji istoty czynu | str. 76 1.4.2. Polskie koncepcje istoty czynu | str. 83 1.4.3. Funkcje zespołów znamion typu czynu zabronionego | str. 91 1.5. Podsumowanie | str. 105 Rozdział II Znaczenie w języku prawnym i prawniczym | str. 107 2.1. Wprowadzenie | str. 107 2.2. Znaczenie znaku słownego | str. 108 2.3. Język prawny i prawniczy | str. 128 2.3.1. Specjalizacja znaczeniowa języka prawnego i prawniczego | str. 144 2.3.2. Pojęcia prawne i prawnicze | str. 151 2.4. Znaczenie normatywne | str. 160 2.4.1. Ujęcie formalne znaczenia normatywnego | str. 162 2.4.2. Ujęcie materialne znaczenia normatywnego | str. 167 2.5. Kształtowanie (się) znaczenia normatywnego | str. 170 2.5.1. Źródła normatywnych przeobrażeń semantycznych | str. 173 2.5.2. Powody normatywnych przeobrażeń semantycznych | str. 187 2.6. Podsumowanie | str. 195 Rozdział III Znamiona technicznoprawne a znamiona normatywne | str. 198 3.1. Wprowadzenie | str. 198 3.2. Karnoprawne koncepcje normatywności znamion | str. 199 3.2.1. Przegląd koncepcji | str. 200 3.2.2. Krytyka koncepcji | str. 214 3.3. Znamiona technicznoprawne | str. 222 3.3.1. Istota znamion technicznoprawnych | str. 225 3.3.2. Rozróżnienia znamion technicznoprawnych | str. 246 3.3.3. Deskryptywność a ocenność znamion technicznoprawnych | str. 255 3.4. Znamiona normatywne | str. 271 3.4.1. Istota znamion normatywnych | str. 277 3.4.2. Rozróżnienia znamion normatywnych | str. 298 3.4.3. Znamiona normatywne a tzw. klauzule normatywne (znamiona prawnie ocenne) | str. 304 3.5. Relacja znamion normatywnych do znamion technicznoprawnych | str. 318 3.6. Podsumowanie | str. 321 Rozdział IV Dekodowanie znamion | str. 324 4.1. Wprowadzenie | str. 324 4.2. Teoretyczne aspekty dekodowania znamion | str. 327 4.2.1. Wykładnia klaryfikacyjna | str. 328 4.2.2. Wykładnia derywacyjna | str. 332 4.2.3. Wybrane dyrektywy wykładni | str. 336 4.3. Dogmatyczne aspekty dekodowania znamion | str. 351 4.3.1. Norma a struktura przestępstwa | str. 352 4.3.2. Gwarancyjne ograniczenia wykładni | str. 360 4.3.3. Wykładnia a funkcja ochronna prawa karnego | str. 368 4.4. Treść znamienia ustawowego - wybór znaczenia | str. 382 4.4.1. Wieloetapowość wykładni | str. 391 4.4.2. Pozakarne znaczenie normatywne znamion | str. 393 4.4.3. Przełamanie znaczenia językowego - zagadnienia szczególne | str. 400 4.5. Podsumowanie | str. 403 Rozdział V Znaczenie normatywne a element formalny zakazu i jego odwzorowanie w świadomości sprawcy | str. 405 5.1. Wprowadzenie | str. 405 5.2. Znaczenie normatywne a funkcje znamion i ich zespołów | str. 406 5.2.1. Prawna deskrypcja rzeczywistości | str. 407 5.2.2. Połączenia jurydyczne | str. 410 5.2.3. Realizacja i zakłócenie funkcji zespołów znamion typu - zarys problematyki | str. 423 5.3. Znaczenie normatywne a zasada nullum crimen sine lege | str. 428 5.3.1. Nullum crimen sine lege scripta | str. 429 5.3.2. Nullum crimen sine lege certa | str. 448 5.3.3. Lex severior retro non agit, lex mitior retro agit | str. 464 5.4. Znaczenie normatywne a świadomość sprawcy | str. 480 5.4.1. Świadomość treści prawa | str. 483 5.4.2. Świadomość faktów | str. 498 5.4.3. Konsekwencje braku świadomości treści prawa i faktów | str. 502 5.5. Podsumowanie | str. 505 Wnioski końcowe | str. 509 Bibliografia | str. 527 Źródła | str. 527 Akty normatywne | str. 527 Dokumenty i materiały | str. 530 Orzecznictwo | str. 530 Literatura | str. 541