Ochrona konsumenta przed niedozwolonymi postanowieniami umownymi we wzorcach umów kompleksowych na rynku energetycznym

Publikacja stanowi studium umowy kompleksowej specyficznej dla sektora energetycznego. Podjęta w niej tematyka odnosi się do niedozwolonych postanowień umownych we wzorcach umów kompleksowych zawieranych w obrocie konsumenckim na rynku energetycznym. Książka obejmuje nie tylko sferę stricte teoretyczną, przybliżającą poglądy doktryny na temat charakteru prawnego umów kompleksowych i niedozwolonych postanowień umownych, lecz także aspekt praktyczny w zakresie badania konkretnych wzorców umów i występujących w nich niedozwolonych postanowień umownych. W opracowaniu omówiono m.in. następujące zagadnienia: problem z definiowaniem pojęcia „wzorzec umowy”; ograniczenia swobody kształtowania wzorców umów przez przedsiębiorców energetycznych; przesłanka kształtowania praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami; postanowienia naruszające obowiązki informacyjne oraz zawierające niepełną lub nieprawdziwą informację; postanowienia naruszające obowiązek ochrony danych osobowych lub zmuszające do otrzymywania informacji handlowych; postanowienia wyłączające lub ograniczające odpowiedzialność przedsiębiorcy energetycznego w związku z nadinterpretacją pojęcia siły wyższej; postanowienia nieprawidłowo określające termin płatności; środki służące eliminacji negatywnych skutków postanowień umownych. Adresaci: Książka jest przeznaczona dla adwokatów, radców prawnych, sędziów, a także dla pracowników Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, miejskich i powiatowych rzeczników konsumentów oraz przedsiębiorców energetycznych. Zainteresuje również przedsiębiorców telekomunikacyjnych oferujących usługi sprzedaży energii elektrycznej. Będzie cennym źródłem wiedzy dla osób, które są lub mogą być stroną w postępowaniu sądowym, którego przedmiotem jest umowa kompleksowa lub umowa sprzedaży energii elektrycznej, paliw gazowych, ciepła i wody.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 11 Wstęp | str. 15 Rozdział I Umowy kompleksowe w systemie prawa prywatnego | str. 23 1. Pojęcie umów kompleksowych | str. 23 2. Klasyfikacja umów kompleksowych w ujęciu dychotomicznego podziału umów | str. 31 2.1. Metody klasyfikacji umów | str. 31 2.2. Właściwa umowa kompleksowa umową nazwaną | str. 37 2.3. Niewłaściwa umowa kompleksowa jako kompleks umów | str. 41 2.4. Umowa kompleksowa w ramach pakietu umów | str. 47 3. Strony umowy kompleksowej | str. 49 3.1. Uwagi wstępne | str. 49 3.2. Odbiorca w gospodarstwie domowym w świetle kodeksowej definicji konsumenta | str. 50 3.3. Sprzedawca | str. 67 4. Natura umów kompleksowych | str. 71 4.1. Umowa kompleksowa a usługa kompleksowa | str. 71 4.2. Umowa kompleksowa jako źródło stosunku zobowiązaniowego | str. 75 4.3. Świadczenia stron | str. 82 4.3.1. Świadczenia sprzedawcy | str. 84 4.3.2. Świadczenia odbiorcy w gospodarstwie domowym | str. 91 4.4. Przedmiot świadczenia umowy kompleksowej | str. 93 5. Konkluzje | str. 97 Rozdział II Wzorzec umowy kompleksowej i jego stosowanie | str. 101 1. Charakter prawny wzorców umów stosowanych w obrocie konsumenckim na rynku energetycznym | str. 101 1.1. Standaryzacja obrotu prawnego na rynku energetycznym | str. 101 1.2. Automatyczne kształtowanie stosunku prawnego przez wzorzec umowy | str. 105 1.3. Problem z definiowaniem pojęcia „wzorzec umowy” | str. 110 1.4. Pojedyncza klauzula jako wzorzec umowy | str. 111 1.5. Posługiwanie się wzorcem umowy w obrocie na rynku energetycznym | str. 112 1.6. Szczególny charakter taryf i ogólnych warunków umów | str. 114 2. Przesłanki związania stron wzorcem umowy | str. 120 3. Zmiana wzorca w trakcie trwania stosunku prawnego | str. 126 4. Swoboda kształtowania wzorców umów kompleksowych | str. 129 4.1. Wzorce umów kompleksowych w kontekście swobody stron i ich autonomii woli | str. 129 4.2. Ograniczenia swobody kształtowania wzorców umów przez przedsiębiorców energetycznych | str. 141 4.2.1. Treść i cel stosunku prawnego | str. 141 4.2.2. Kryterium właściwości (natury) stosunku prawnego | str. 144 4.2.3. Sprzeczność postanowień wzorca umowy z ustawą | str. 145 4.2.4. Ograniczenie swobody umów przez zasady współżycia społecznego | str. 147 5. Wykładnia postanowień wzorca umowy | str. 152 6. Konkluzje | str. 159 Rozdział III Wzorzec umowy kompleksowej jako źródło niedozwolonych postanowień umownych | str. 161 1. Pojęcie niedozwolonych postanowień umownych | str. 161 2. Przesłanki pozytywne uznania postanowienia wzorca umowy kompleksowej za niedozwolone w świetle art. 3851 k.c. | str. 166 2.1. Uwagi wstępne | str. 166 2.2. Przesłanka braku indywidualnego uzgodnienia | str. 167 2.3. Przesłanka kształtowania praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami | str. 169 2.4. Przesłanka rażącego naruszenia interesów konsumenta | str. 178 3. Przesłanki negatywne uznania postanowienia wzorca umowy kompleksowej za niedozwolone w świetle art. 3851 k.c. | str. 181 4. Konkluzje | str. 183 Rozdział IV Niedozwolone postanowienia umowne we wzorcach umów kompleksowych – analiza wybranych postanowień umownych | str. 185 1. Katalog niedozwolonych postanowień umownych | str. 185 2. Postanowienia odnoszące się do zawarcia i wykonania umów kompleksowych | str. 193 2.1. Postanowienia naruszające obowiązki informacyjne oraz zawierające niepełną lub nieprawdziwą informację | str. 193 2.2. Postanowienia uzależniające zawarcie umowy od uprzedniego zabezpieczenia wykonania umowy przez konsumenta w odniesieniu do konsumentów o trudnej (niepewnej) sytuacji materialnej | str. 206 2.3. Postanowienia umowne nieprawidłowo określające zasady doręczania korespondencji – fikcja skutecznego złożenia oświadczenia woli przez przedsiębiorcę | str. 208 2.4. Postanowienia naruszające obowiązek ochrony danych osobowych lub zmuszające do otrzymywania informacji handlowych | str. 215 3. Postanowienia przyznające przedsiębiorcy energetycznemu prawo do jednostronnego rozwiązania umowy | str. 219 4. Postanowienia dotyczące odpowiedzialności stron umowy kompleksowej | str. 221 4.1. Postanowienia wyłączające lub ograniczające odpowiedzialność przedsiębiorcy energetycznego w związku z nadinterpretacją pojęcia siły wyższej | str. 221 4.2. Postanowienia wyłączające lub ograniczające odpowiedzialność przedsiębiorcy energetycznego za szkody powstałe w wyniku awarii sieci energetycznych lub niedotrzymania standardów jakościowych obsługi odbiorców | str. 228 5. Postanowienia prorogacyjne narzucające właściwość sądu lub rozstrzygania sporu na drodze postępowań pozasądowych | str. 232 6. Postanowienia nieprawidłowo określające termin płatności | str. 236 7. Postanowienia przewidujące stosowanie kar umownych | str. 239 8. Konkluzje | str. 245 Rozdział V Środki prawne ochrony konsumenta przed niedozwolonymi postanowieniami umownymi we wzorcach umów kompleksowych | str. 249 1. Rola modelu przeciętnego konsumenta w kontekście badania niedozwolonego charakteru postanowień wzorca umowy kompleksowej | str. 249 2. Środki służące eliminacji negatywnych skutków postanowień umownych | str. 255 2.1. Środki ochrony indywidualnej | str. 255 2.2. Środki ochrony instytucjonalnej | str. 261 2.2.1. Sądowy model kontroli wzorców umów | str. 261 2.2.2. Hybrydowy model abstrakcyjnej kontroli wzorców umów | str. 266 3. Skutki uznania postanowienia wzorca umowy za niedozwolone | str. 273 4. Konkluzje | str. 283 Wnioski końcowe | str. 285 Bibliografia | str. 293 Wykaz powoływanego orzecznictwa i decyzji administracyjnych | str. 315 Wykaz powołanych aktów prawnych | str. 327