Prawo administracyjne - zagadnienia ogólne i ustrojowe

Podręcznik podzielony został na trzy części: • pierwsza koncentruje uwagę na tytułowych zagadnieniach ogólnych prawa administracyjnego, zarówno klasycznych, jak i relatywnie nowych; • druga skupia się na ustrojowym prawie administracyjnym, uwzględniając wątki europeizacyjne i globalizacyjne, • trzecia omawia zagadnienia ogólne i ustrojowe na przykładzie wybranych regulacji materialnego prawa administracyjnego, zestawiając pojęcia-narzędzia, instytucje z ustawami z zakresu materialnego prawa administracyjnego. W publikacji połączono analizę zagadnień ogólnych i ustrojowych z podejściem law in action – weryfikacją omawianych instytucji i pojęć-narzędzi, co ułatwia zrozumienie i przyswojenie materiału. Podręcznik jest przeznaczony dla studentów studiów prawniczych i administracyjnych oraz ekonomicznych, a także profilowanych administracyjnie studiów podyplomowych. Będzie też cenną lekturą dla przedstawicieli zawodów prawniczych, pracowników administracji publicznej oraz przedstawicieli nauki prawa administracyjnego.

Spis treści

Prawo administracyjne – zagadnienia ogólne i ustrojowe Spis treści Część pierwsza Zagadnienia ogólne Rozdział I. Administracja publiczna. Tradycja i współczesność 1. Zjawisko (geneza, ewolucja, modele) → R. Kusiak-Winter 2. Sposoby definiowania administracji publicznej→ R. Kusiak-Winter 3. Funkcje i główne sfery działania administracji publicznej → R. Kusiak-Winter 4. Administracja publiczna a społeczeństwo obywatelskie → J. Blicharz 5. Administracja publiczna w deliberatywnym modelu demokracji → J. Supernat 6. Tendencje w badaniu porównawczym administracji publicznej → J. Supernat Rozdział II. Istota i kierunki rozwoju prawa administracyjnego →J. Blicharz 1. Określenie prawa administracyjnego 2. Sposoby klasyfikowania norm prawa administracyjnego 3. Zasady ogólne prawa administracyjnego 3. Kwestia (problem) przepisów ogólnych/części ogólnej prawa administracyjnego 4. Stosunek prawa administracyjnego do innych gałęzi prawa 5. Prawo administracyjne w dobie globalizacji. Refleksja nad interakcjami między europejskim i polskim prawem publicznym (administracyjnym) Rozdział III. Podstawowe instytucje prawa administracyjnego. Zagadnienia teoretyczno-prawne→ M. Miemiec 1. Stosunek administracyjnoprawny 1.1. Pojęcie i rodzaje stosunku administracyjnoprawnego 1.2. Cechy stosunku administracyjnoprawnego 1.3.Nawiązanie stosunku administracyjnoprawnego i jego ustanie 1.4.Stosunek administracyjnoprawny a sytuacja administracyjnoprawna 2. Władza dyskrecjonalna administracji publicznej 2.1. Konstrukcja pojęcia uznania administracyjnego 2.2. Między zasadą legalizmu a uznaniem administracyjnym 2.3. Sądowa kontrola uznania administracyjnego/decyzji uznaniowych 2.4. Uznanie administracyjne w orzecznictwie sądów polskich 2.5. Inne rodzaje władzy dyskrecjonalnej 3. Publiczne prawo podmiotowe 3.1. Pojęcie prawa podmiotowego publicznego 3.2. Klasyczne teorie i definicje prawa podmiotowego (publicznego) 3.3. Struktura i treść podmiotowych praw publicznych 3.4. Ochrona praw podmiotowych publicznych Rozdział IV. Administracja publiczna i prawo administracyjne wobec przemian cywilizacyjnych 1. Współczesny kontekst i wymiar zasady demokratycznego państwa prawnego → J. Przedańska 2. Kontekst zasady pomocniczości →D. Cendrowicz 3. E-administracja → M. Błażewski 4. Kwestia deterytorializacji →B. Kowalczyk 5. Współczesne formy prywatyzacji zadania publicznego → J. Blicharz 6. Mediacje w sferze administracji publicznej →M. Tabernacka 7. Inteligentna administracja (smart administration) →A. Chrisidu-Budnik Rozdział V. Źródła prawa administracyjnego 1. Pojęcie źródeł prawa i klasyfikacja źródeł prawa → P. Lisowski 2. Cechy źródeł prawa administracyjnego → P. Lisowski 3. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej → J. Behr 4. Ustawy / przedmiot regulacji/ → J. Behr 5. Międzynarodowe źródła prawa →J. Supernat/ZPAP 5.1. Prawo międzynarodowe 5.2. Prawo Unii Europejskiej 5.2.1. Zasady prawa unijnego 5.2.2. Europeizacja prawa administracyjnego 6. Rozporządzenia z mocą ustawy → J. Behr 7. Rozporządzenia/ istota, upoważnienie ustawowe, wykonawczy charakter rozporządzenia/→ J. Behr 8. Źródła prawa wewnętrznego w perspektywie konstytucyjnej→ J. Mielczarek-Mikołajów 9. Lokalne źródła prawa miejscowego → P. Lisowski 9.1. Akty prawa miejscowego// cechy, kategorie, przedmiot regulacji aktów prawa miejscowego/ 9.2. Prawo zakładowe 9.3 Prawo korporacji nieterytorialnych/samorządów specjalnych 10. Publikacja i promulgacja źródeł prawa → M. Kozłowska 11. Tzw. niezorganizowane źródła prawa administracyjnego → M. Miemiec 11.1. Zwyczaj 11.2.Orzecznictwo sądowe w perspektywie problematyki źródeł prawa administracyjnego Rozdział VI. Aksjologiczne podstawy prawa administracyjnego → A. Szadok-Bratuń 1. Aspekt filozoficzny – np. pojęcia: aksjologii, wartości, klasyfikacje wartości 2. Aspekt konstytucyjny i unijny – wartości legitymizujące porządek prawno-administracyjny 3. Aspekt praw i zasad prawa administracyjnego – prawa do dobrej administracji, zasady: EKDPA, kpa 4. Aspekt materialnego prawa administracyjnego – np. na poziomie preambuł aksjonaromatywnych, ustaw, aktów podstawowych 5. Obszary styku normowane prawem administracyjnym polskim i kościelnym Rozdział VII. Kościelne prawo administracyjne/Prawo administracyjne Kościoła Katolickiego → A. Szadok-Bratuń 1. Administracja kościelna na poziomie generalnym i partykularnym 2. Kościelne akty administracyjne 3. Kościelna procedura administracyjna Rozdział VIII. Formy działania administracji publicznej 1.Pojęcie i klasyfikacja form działania →R. Mikowski 2. Akt administracyjny jako podstawowa forma działania administracji →K. Kiczka 2.1. Pojęcie, sposoby klasyfikowania i rodzaje aktów administracyjnych 2.2. Akt administracyjny a akt normatywny 2.3. Kontekst generalnych aktów administracyjnych 2.4. Kilka refleksji na temat aktów administracyjnych kształtujących 3. Decyzja administracyjna jako klasyczna forma zewnętrznego aktu administracyjnego → K. Sobieralski 3.1. Formy decyzji administracyjnej 3.2. Warunki istnienia decyzji administracyjnej 3.3. Warunki prawidłowości decyzji administracyjnej 3.4. Wadliwość decyzji administracyjnej 3.5.Trwałość decyzji administracyjnych i utrata jej mocy obowiązującej 3.6. Wykonalność decyzji administracyjnej 4. Akty polityki administracyjnej → J. Korczak 5. Porozumienie administracyjne →A. Pakuła 5.1. Pojęcie i charakter prawny porozumienia 5.2. Podstawowe cechy porozumień administracyjnych 5.3. Porozumienia administracyjne w obowiązującym porządku prawnym 6. Umowa cywilnoprawna → M. Kozłowska 7. Umowa administracyjna 7.1. Istota umowy administracyjnej →J. Blicharz 7.2. Umowa jako prawna forma działania administracji w prawie francuskim i niemieckim →J. Blicharz 8. Umowa o partnerstwie publiczno-prywatnym → M. Giełda 9. Umowa o koncesji na roboty budowlane i usługi → K. Horubski 10. Umowy w sprawach zamówień publicznych → K. Horubski 11. Czynności materialno-techniczne → M. Błażewski 12. Działalność społeczno-organizatorska → M. Błażewski 13.Varia/ Przykłady pozostałych form stosowania prawa administracyjnego (milczenie jako forma działania administracji, przyrzeczenie administracyjne, „inne akty lub czynności”, ugoda administracyjna …) → J. Behr Rozdział IX. Pracownicy administracji publicznej → J. Korczak /ZUAP Rozdział X. Odpowiedzialność administracji publicznej i jej organów → M. Kozłowska 1. Istota odpowiedzialności jako generalnej zasady determinującej działanie władzy publicznej 2. Odpowiedzialność za działania legalne administracji 3. Odpowiedzialność za działania nielegalne o charakterze majątkowym 4. Odpowiedzialność karna osób pełniących funkcje publiczne Część druga Ustrojowe prawo administracyjne Rozdział XI. Podstawowe ustalenia terminologiczno-pojęciowe dotyczące organizacji prawnej administracji publicznej w ujęciu instytucjonalnym (statycznym) → P. Lisowski 1. Pojęcie podmiotu administracji publicznej i ich rodzaje. 2. Pojęcie organu administracji publicznej i ich rodzaje. 3. Aparat pomocniczy organu administracji publicznej. 4. Resort administracyjny – dział administracji rządowej 5.Terytorialne aspekty organizacji prawnej administracji publicznej 5.1. Rodzaje podziałów terytorialnych 5.2. Rodzaje jednostek podziału terytorialnego Rozdział XII. Podstawowe ustalenia terminologiczno-pojęciowe dotyczące organizacji prawnej administracji publicznej w ujęciu instytucjonalnym (dynamicznym) → P. Lisowski 1. Formy oddziaływania w organizacji prawnej administracji publicznej – ustalenia podstawowe 2. Podstawowe sposoby oddziaływania w organizacji prawnej administracji publicznej 2.1. Kontrola w administracji publicznej (kontrola administracyjna) 2.1.2. Kontekst kontroli prawnej administracji publicznej (sygnalizacyjnie) 2.1.3. Istota i rodzaje kontroli administracyjnej 2.1.4. Kontrola administracyjna w ramach administracji rządowej 2.1.4.1. Kontrola resortowa 2.1.4.2. Kontrola międzyresortowa 2.1.4.3. Kontrola w administracji rządowej 2.1.5. Kontrola administracyjna dotycząca administracji samorządowej 2.1.5.1. Kontrola w ramach administracji samorządowej 2.1.5.2. Kontrola „w” administracji rządowej w zakresie dotyczącym administracji samorządowej 2.1.6. Kontrola zarządcza 2.1.7. Kontrola administracyjna a kontrola sądowa administracji publicznej 2.2. Kierownictwo 2.3. Nadzór organizacyjny (ustrojowy) 2.3.1. Nadzór hierarchiczny 2.3.2. Nadzór weryfikacyjny 2.3.3. Nadzór organizacyjny (ustrojowy) a kontrola administracyjna 2.4. Zwierzchnictwo związane z zespoleniem 2.5. Nadzór funkcjonalny 2.6. Koordynacja 2.7. Oddziaływania związane ze współdziałaniem 3. Dekoncentracja 3.1. Ujęcie statystyczne 3.2. Ujęcie dynamiczne 3.2.1. Dekoncentracja wewnętrzna; upoważnienie administracyjne 3.2.2. Dekoncentracja przestrzenna 3.2.3. Dekoncentracja zewnętrzna 4. Układy relacji strukturalnych (wybrane przykłady) 4.1. Układ scentralizowany (centralizacja) – pojęcie i rodzaje 4.2. Układ zdecentralizowany (decentralizacja) – pojęcie i rodzaje 4.2.1. Istota decentralizacja samorządowej i jej rodzaje 4.2.2. Istota samorządu powszechnego – szczególny przypadek samorządu terytorialnego 4.2.3. Specyfika samorządów nieterytorialnych 4.2.4. Autonomia administracyjna Rozdział XIII. Kontrola zewnętrzna administracji publicznej – ustalenia systemowe →R. Mikowski 1. Pojęcie, rodzaje i kryteria kontroli zewnętrznej administracji publicznej 2. Kontrola sądowa 2.1. Kontrola sprawowana przez sądy administracyjne 2.2. Kontrola sprawowana przez inne sądy 3. Kontrola Trybunału Konstytucyjnego 4. Kontrola Trybunału Stanu 6. Kontrola Najwyższej Izby Kontroli 7. Kontrola Rzecznika Praw Obywatelskich 8. Kontrola parlamentarna 9. Kontrola prokuratorska 10. Kontrola społeczna 11. Audyt. Rozdział XIV. Organizacja i funkcjonowanie administracji publicznej stopnia centralnego → J. Behr 1. Administracja centralna: administracja państwowa a administracja rządowa 2. Administracja państwowa 2.1. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej 2. 2. Centralne organy administracji państwowej 3. Naczelne organy administracji rządowej - 3.1. Rada Ministrów 3.2. Prezes Rady Ministrów 3.3. Ministrowie 4. Komitety 5. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji 6. Centralne organy administracji rządowej 7. Nietypowe podmioty, organy administracji publicznej stopnia centralnego Rozdział XV. Organizacja i funkcjonowanie administracji europejskiej – ustalenia podstawowe →J. Supernat Rozdział XVI. Organizacja i funkcjonowanie terenowej administracji rządowej → A. Ostapski 1. Szczególna pozycja wojewody w terenowej administracji rządowej 2. Rządowa administracja zespolona w województwie 3. Niezespolona administracja rządowa w województwie 4. Delegatury w kontekście terenowej administracji rządowej Rozdział XVII. Organizacja i funkcjonowanie administracji jednostek samorządu terytorialnego i ich związków → J. Korczak 1. Zasady i tryb kształtowania zakresu działania jednostek samorządu terytorialnego 2. Władze jednostek samorządu terytorialnego 2.1. Samorządowe formy demokracji bezpośredniej 2.2. Organy jednostek samorządu terytorialnego 3. Zakres działania jednostek samorządu terytorialnego. 4. Działalność jednostek samorządu terytorialnego w perspektywie kontrolnej i nadzorczej 4.1. Nadzór nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego 4.2. Sądowa kontrola działalności jednostek samorządu terytorialnego 4.3. Sądowa ochrona samodzielności jednostek samorządu terytorialnego 5. Specyfika miasta na prawach powiatu 6. Specyfika ustroju m.st. Warszawy 7. Organizacja i funkcjonowanie jednostek pomocniczych gminy 8. Podstawowe formy współdziałania jednostek samorządu terytorialnego 9.1. Związki jednostek samorządu terytorialnego 9.2. Porozumienia samorządowe 9.3. Stowarzyszenia jednostek samorządu terytorialnego 9.4.Współdziałanie jednostek samorządu terytorialnego w formie europejskiego ugrupowania współpracy terytorialnej 10. Aglomeracje/metropolie jako wyzwanie ustrojowe – przykład związku metropolitalnego w województwie śląskim Rozdział XVIII. Wyjątki od dualizmu terenowej administracji publicznej – wybrane przykłady → A. Ostapski 1. Organizacja i funkcjonowanie samorządowych kolegiów odwoławczych 2. Organizacja i funkcjonowanie regionalnych izb obrachunkowych Rozdział XIX. Organizacja i funkcjonowanie zakładów administracyjnych – wybrane zagadnienia → R. Raszewska-Skałecka 1. Pojęcie i rodzaje zakładów administracyjnych 2. Specyfika władztwa zakładowego 3. Rekrutacja do zakładu administracyjnego – przykład szkół z systemu oświaty 4. Szczególny przykład uczelni publicznej – wybrane zagadnienia 4.1. Zakładowy kontekst i wymiar uczelni publicznej 4.2. Korporacyjny kontekst i wymiar uczelni publicznej 4.3. Autonomiczny kontekst i wymiar uczelni publicznej 4.4. Rekrutacja do zakładu administracyjnego – przykład szkół wyższych Rozdział XX. Organizacja i funkcjonowanie niepublicznych podmiotów administracji (na wybranych przykładach) → J. Blicharz 1. Określenia niepublicznych podmiotów administracji i ich rodzaje 2. Formy przekazywania niepublicznym podmiotom administracji zadań publicznych Część trzecia Zagadnienia ogólne i ustrojowe na przykładzie wybranych regulacji materialnego prawa administracyjnego Rozdział XXI. Materialnoprawne konotacje kontroli i nadzoru (dozoru) sprawowanego przez organy administracji publicznej 1. Perspektywa kontroli instancyjnej i nadzoru pozainstancyjnego → A. Ostapski 2. Perspektywa nadzoru budowlanego → M. Błażewski 3. Perspektywa Państwowej Inspekcji Farmaceutycznej → A. Ostapski […] Rozdział XXII. Podstawowe pojęcia i instytucje prawa administracyjnego – perspektywa ustaw regulujących prawa osobowe → M. Kozłowska Rozdział XXIII. Podstawowe pojęcia i instytucje prawa administracyjnego – perspektywa ustawy o broni i amunicji →R. Mikowski Rozdział XXIV. Podstawowe pojęcia i instytucje prawa administracyjnego – perspektywa ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi → J. Behr Rozdział XXV. Podstawowe pojęcia i instytucje prawa administracyjnego – perspektywa instytucji wywłaszczenia nieruchomości → M. Błażewski Rozdział XXVI. Podstawowe pojęcia i instytucje prawa administracyjnego – perspektywa zgromadzeń publicznych, imprez masowych, wykorzystania dróg w sposób szczególny → Ł. Prus