SPOŁECZNA ODPOWIEDZIALNOŚĆ BIZNESU W POSZUKIWANIU NOWEGO PARADYGMATU

Zagadnieniom współpracy w erze sieciowej i organicznie związanym z nią problemom społecznej odpowiedzialności jest poświęcony rozdział 7, autorstwa U. Ornarowicz. Autorka na podstawie studiów literaturowych i analizy studiów przypadków dotyczących wybranych form współpracy we współczesnej, usieciowionej gospodarce informacyjnej poszukuje odpowiedzi na pytanie: Czym jest ekonomia współpracy i w jakich relacjach pozostaje zakres jej nazwy z zakresem nazw bliskoznacznych, takich jak "ekonomia współtworzenia", "ekonomia dostępu", "ekonomia dzielenia się", "ekonomia współdzielenia", "ekonomia użytkowania" czy "ekonomia współużytkowania"? Podejmuje próbę budowania autorskiej koncepcji typologii różnych form społecznej współpracy. Korzystając ze źródeł literaturowych, wymienia cechy istotne usieciowionej gospodarki, a wśród nich współpracę w sieci, często przybierającą formę wspólnoty. Odwołując się do literatury, autorka charakteryzuje wspólnotę sieciową jako nowy typ zbiorowości społecznej - formę instytucjonalnej współpracy wykorzystującej technologie teleinformatyczne - a następnie buduje typologię wspólnot sieciowych. Uwzględniając dwa podstawowe kryteria, czyli fazy procesu gospodarczego (produkcji, wymiany i konsumpcji) i rodzaj współpracy między uczestnikami wspólnoty, wyróżnia sześć typów wspólnot, a następnie wspólnotę każdego typu charakteryzuje, podaje jej przykłady i określa jej cechy istotne. Ze względu na podobieństwo cech grupuje wspólnoty i opisuje w postaci pięciu modeli. Tabelaryczny opis każdego z modeli uwzględnia po trzy przykłady wspólnot, które są podstawą owego opisu (konstytuują go i uzasadniają), a także ich cechy-zdarzenia dynamiczne, które składają się na splot działań złożonych, określanych jako współpraca. Do owych cech-zdarzeń należą: współtworzenie, współużytkowanie, wspieranie, dzielenie się, wymiana, dostęp (wirtualny lub realny) oraz posługiwanie się instytucją własności (własność prywatna lub współwłasność). Porównanie cech przypisanych poszczególnym modelom pozwala autorce na zdefiniowanie ogólnie rozumianej ekonomii współpracy i wskazanie jej cech istotnych, takich jak dostęp wirtualny lub realny i dzielenie się. O szczegółowych formach tej współpracy przesądzają dodatkowe cechy, do których należą współtworzenie lub współużytkowanie, występujące oddzielnie lub razem. Tym samym autorka określa relacje między zakresami nazw: "ekonomia współpracy", "ekonomia dostępu", "ekonomia dzielenia się", "ekonomia współtworzenia" i "ekonomia współużytkowania". Zagadnienia społeczności sieciowych włącza do rozważań nad działaniami biznesu i jego społeczną odpowiedzialnością, wskazując na wynikające z owego "usieciowienia" zmiany w sposobie postrzegania tej odpowiedzialności. Zmiany te zalicza do jednego z trzech obszarów, do których należą: 1) nowe wartości ekonomiczne i pozaekonomiczne dla konsumenta, dostawcy, przedsiębiorstwa, regionu lub kraju, 2) skutki społeczne, 3) skutki środowiskowe. Rodzaj i znaczenie tak kwalifikowanych zmian uzależnia od formy współpracy między uczestnikami wspólnoty.

Spis treści

Wstęp Maria Aluchna Poza tradycyjną CSR. Organizacyjny i instytucjonalny kontekst społecznej odpowiedzialności biznesu 1.1. Motywy realizacji CSR 1.2. Zakres realizacji CSR 1.3. Instytucjonalny kontekst realizacji CSR 1.4. Organizacyjny kontekst realizacji CSR Maria Roszkowska-Menkes CSR w ruinie? Oko w oko z krytyką koncepcji społecznej odpowiedzialności biznesu 2.1. CSR = bałagan 2.2. CSR = antykapitalistyczna ideologia 2.3. CSR = kłamstwo 2.4. CSR = inkrementalne zmiany 2.5. CSR = wspólna wartość? Justyna Szumniak-Samolej Zastosowanie metody design thinking w procesie tworzenia i skalowania przedsiębiorstwa pozytywnego wpływu 3.1. Design thinking 3.2. Przedsiębiorstwo pozytywnego wpływu i przedsiębiorstwo społeczne 3.3. Trzy fazy tworzenia przedsiębiorstwa społecznego 3.4. Testowanie pomysłu na przedsiębiorstwo społeczne (faza I) 3.4.1. Zidentyfikowanie problemu społecznego oraz zdefiniowanie proponowanego rozwiązania (faza I, etap 1) 3.4.2. Określenie kryteriów efektywności (faza I, etap 2) 3.4.3. Określenie i segmentacja grupy docelowej (faza I, etap 3) 3.4.4. Zrozumienie beneficjentów (faza I, etap 4) 3.4.5. Analiza najbardziej konkurencyjnej opcji alternatywnej (faza I, etap 5) 3.4.6. Identyfikacja rzeczywistości operacyjnej (faza I, etap 6) 3.4.7. Analiza otoczenia społeczno-politycznego - interesariusze (faza I, etap 7) 3.4.8. Opracowanie schematu koncepcji biznesowej (faza I, etap 8) 3.5. Planowanie (faza II) 3.5.1. Tworzenie schematu docelowego i skalowanie zakresu działalności (faza II, etap 1) 3.5.2. Kwantyfikacja zadań do wykonania - identyfikacja kosztów operacyjnych i kosztów środków trwałych (faza II, etap 2) 3.5.3. Formalizacja założeń i ustalenie głównych punktów kontrolnych (faza II, etap 3) 3.6. Wdrożenie i skalowanie (faza III) 3.6.1. Wdrożenie projektu (faza III, etap 1) 3.6.2. Zarządzanie sukcesami i porażkami (faza III, etap 2) 3.6.3. Skalowanie przedsięwzięcia (faza III, etap 3) Grażyna Aniszewska-Banaś Przyszłość CSR skierowanej do pracowników - potrzeba spójności i zmiany wartości? 4.1. Nowe pokolenia na rynku pracy 4.2. Kultura organizacyjna w oczach różnych generacji 4.3. Artefakty kulturowe oraz oferta dla pracowników 4.4. Rola norm i wartości w kulturze organizacyjnej 4.5. Relacje z przełożonymi 4.6. CSR w systemach organizacji, czyli tworzenie warunków do realizacji nowych wartości Mikołaj Pindelski Problemy odpowiedzialności społecznej i etyki w automatyzacji i autonomizacji w biznesie 5.1. Automatyzacja a autonomizacja systemów 5.2. Automatyzacja i autonomizacja w biznesie 5.3. W kierunku systemów autonomicznych 5.4. Automatyzacja i autonomizacja przekazu emocji 5.5. Problemy odpowiedzialności społecznej zautomatyzowanych i zautonomizowanych systemów 5.6. Post work society - nowe bezrobocie 5.7. Post labour economy - nowa redystrybucja dochodów 5.8. Wpływ automatyzacji i autonomizacji na zachowania oraz relacje międzyludzkie 5.9. Pomyłki, błędy i odpowiedzialność 5.10. Zabezpieczenia systemów automatycznych i autonomicznych Rafał Mrówka Design thinking a sukces budowany u podstaw piramidy dochodowej 6.1. Narodziny koncepcji sukcesu budowanego u podstaw piramidy dochodowej i jej znaczenie 6.2. Krytyka założeń modelu 6.3. Nowa perspektywa - w kierunku zaangażowania 6.4. BOP 2.0 - w kierunku wykorzystania design thinking Urszula Ornarowicz Od wspólnot sieciowych i ekonomii współpracy do społecznej odpowiedzialności biznesu 7.1. Ekonomia współpracy w usieciowionej gospodarce informacyjnej 7.2. Mimo rozproszenia - wspólnota. Wspólnota sieciowa 7.3. Z perspektywy wspólnoty sieciowej: współpraca, dostęp, współtworzenie czy współużytkowanie? 7.3.1. Wspólnoty sieciowe zintegrowane w sferze tworzenia (produkcji), wymiany i konsumpcji - współtworzenie i współużytkowanie 7.3.2. Wspólnoty sieciowe w sferze tworzenia (produkcji) - współtworzenie i wspieranie projektów 7.3.3. Wspólnoty sieciowe w sferze wymiany - dzielenie się własnością i jej wymiana 7.3.4. Wspólnoty sieciowe w sferze wymiany - dzielenie się własnością i jej nieodpłatne przekazanie 7.3.5. Wspólnoty sieciowe w sferze wymiany i konsumpcji - dzielenie się dostępem do wolnej przestrzeni i jej współużytkowanie/równoczesne użytkowanie 7.3.6. Wspólnoty sieciowe w sferze wymiany i konsumpcji - dzielenie się prawem do czasowego korzystania z miejsca zakwaterowania lub rzeczy, czasowe ich współużytkowanie 7.4. Modele sieciowych społeczności współpracy - ekonomia współtworzenia i współużytkowania jako szczególne przypadki ekonomii współpracy 7.5. Sieciowe społeczności współpracy w kontekście społecznej odpowiedzialności biznesu