System podatkowy. Zarys wykładu

W podręczniku omówiono najważniejsze zagadnienia dotyczące podatków i prawa podatkowego. Przybliżono także wybrane elementy systemów podatkowych i procesu harmonizacji podatków w Unii Europejskiej oraz stopień dostosowania polskich regulacji do unormowań unijnych. W opracowaniu przedstawiono m.in. takie tematy jak: istota podatku jako instytucji prawnej; miejsce prawa podatkowego w systemie prawnym, jego źródła i wykładnia; konstrukcje podatków w Polsce, zwłaszcza w zakresie podatków dochodowych i podatków obrotowych; organy podatkowe i ich kompetencje; zobowiązania podatkowe i postępowanie podatkowe; wybrane zagadnienia międzynarodowego prawa podatkowego. Adresaci: Książka przeznaczona jest przede wszystkim dla studentów wydziałów prawa, administracji, ekonomii i zarządzania. Może być też wykorzystana na kursach podyplomowych i szkoleniach. Zainteresuje również doradców podatkowych i pracowników aparatu skarbowego.

Spis treści

Wykaz skrótów | str. 11 Wstęp | str. 13 Część I SYSTEM PODATKOWY. CHARAKTERYSTYKA OGÓLNA Rozdział pierwszy Istota podatku | str. 17 1. Pojęcie podatku | str. 17 2. Elementy konstrukcji podatku | str. 22 3. Funkcje podatków | str. 29 4. Systematyka podatków i cechy poszczególnych typów podatków | str. 34 4.1. Podział podatków według kryterium przedmiotowego | str. 34 4.1.1. Podatki przychodowe | str. 35 4.1.2. Podatki dochodowe | str. 38 4.1.3. Podatki obrotowe | str. 44 4.1.4. Podatki majątkowe | str. 47 4.2. Podatki bezpośrednie i pośrednie | str. 49 4.3. Podatki centralne, lokalne i wspólne | str. 50 5. System podatkowy | str. 52 6. Zasady podatkowe | str. 55 Rozdział drugi Istota prawa podatkowego. Podstawowe pojęcia | str. 63 1. Pojęcie prawa podatkowego | str. 63 2. Norma prawa podatkowego | str. 66 3. Źródła prawa podatkowego | str. 69 4. Wykładnia prawa podatkowego | str. 72 Część II SYSTEM PODATKOWY W POLSCE Rozdział pierwszy Opodatkowanie dochodu w Polsce | str. 77 1. Podatek dochodowy od osób fizycznych | str. 77 1.1. Podstawa prawna | str. 77 1.2. Podmiot podatku | str. 78 1.3. Przedmiot podatku | str. 84 1.4. Podstawa opodatkowania i odliczenia od dochodu | str. 90 1.5. Stawki podatku i odliczenia od podatku | str. 94 1.6. Opodatkowanie ryczałtowe w podatku dochodowym | str. 101 1.7. Opodatkowanie dochodów uzyskanych za granicą | str. 116 1.8. Technika poboru podatku | str. 117 2. Podatek dochodowy od osób prawnych | str. 122 2.1. Podstawa prawna | str. 122 2.2. Podmiot podatku | str. 123 2.3. Przedmiot podatku | str. 127 2.4. Koszty uzyskania przychodów | str. 139 2.5. Ceny transferowe | str. 150 2.6. Podstawa opodatkowania i odliczenia od dochodu | str. 158 2.7. Skala podatkowa | str. 165 2.8. Opodatkowanie ryczałtowe w podatku dochodowym | str. 167 2.9. Opodatkowanie dochodów uzyskanych za granicą | str. 178 2.10. Technika poboru podatku | str. 179 3. Opodatkowanie ryczałtowe osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą | str. 184 3.1. Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych | str. 185 3.2. Karta podatkowa | str. 192 4. Opodatkowanie ryczałtowe podatkiem tonażowym przedsiębiorców żeglugowych | str. 195 5. Zryczałtowany podatek w zakresie budowy statku lub przebudowy statku | str. 199 6. Opodatkowanie ryczałtowe osób duchownych | str. 200 Rozdział drugi Podatki pośrednie w Polsce | str. 202 1. Podatek od towarów i usług | str. 202 1.1. Podstawa prawna | str. 202 1.2. Podmiot podatku | str. 203 1.3. Przedmiot podatku | str. 205 1.4. Obowiązek podatkowy i miejsce świadczenia | str. 219 1.5. Podstawa opodatkowania | str. 224 1.6. Stawki podatku | str. 227 1.7. Podatek należny i naliczony | str. 231 1.8. Mechanizm podzielonej płatności | str. 243 1.9. Szczególne procedury w podatku VAT | str. 246 1.10. Prowadzenie ewidencji | str. 251 1.11. Technika poboru podatku | str. 253 2. Podatek akcyzowy | str. 257 2.1. Podstawa prawna | str. 257 2.2. Podmiot podatku | str. 258 2.3. Przedmiot podatku | str. 261 2.4. Podstawa opodatkowania | str. 267 2.5. Stawki podatku | str. 268 2.6. Obrót wyrobami akcyzowymi | str. 271 2.6.1. Procedura zawieszenia poboru podatku akcyzowego | str. 273 2.6.2. Przemieszczanie wyrobów akcyzowych poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy z użyciem Systemu | str. 285 2.6.3. Składy podatkowe | str. 290 2.6.4. Zarejestrowani odbiorcy, zarejestrowani wysyłający i podmioty pośredniczące | str. 295 2.6.5. Przemieszczanie wyrobów akcyzowych znajdujących się poza procedurą zawieszenia poboru akcyzy | str. 298 2.6.6. Dokumentacja w obrocie wyrobami akcyzowymi | str. 300 2.6.7. Zabezpieczenie akcyzowe | str. 302 2.6.8. Zezwolenia akcyzowe | str. 307 2.7. Opodatkowanie podatkiem akcyzowym samochodów osobowych | str. 308 2.8. Znaki akcyzy | str. 310 2.9. Technika poboru podatku | str. 312 Rozdział trzeci Inne podatki i opłaty w Polsce | str. 314 1. Podatek od gier | str. 314 2. Podatek rolny | str. 318 3. Podatek leśny | str. 323 4. Podatek od spadków i darowizn | str. 326 5. Podatek od nieruchomości | str. 336 6. Podatek od środków transportowych | str. 344 7. Podatek od czynności cywilnoprawnych | str. 346 8. Podatek od wydobycia niektórych kopalin | str. 354 9. Podatek od niektórych instytucji finansowych | str. 357 10. Podatek od sprzedaży detalicznej | str. 358 11. Opłata skarbowa | str. 360 12. Opłaty lokalne | str. 362 Rozdział czwarty Organy podatkowe, zobowiązania podatkowe i postępowanie podatkowe | str. 367 1. Krajowa Administracja Skarbowa | str. 369 2. Organy podatkowe i ich właściwość | str. 376 2.1. Pojęcie i rodzaje organów podatkowych | str. 376 2.2. Właściwość organów podatkowych | str. 385 3. Zobowiązania podatkowe | str. 388 3.1. Pojęcie obowiązku podatkowego i zobowiązania podatkowego | str. 388 3.2. Powstanie zobowiązania podatkowego | str. 391 3.3. Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego | str. 394 3.3.1. Efektywne wygaśnięcie zobowiązania podatkowego | str. 395 3.3.2. Nieefektywne wygaśnięcie zobowiązania podatkowego | str. 401 3.4. Odpowiedzialność majątkowa za zobowiązanie podatkowe | str. 405 3.4.1. Odpowiedzialność podatnika, płatnika i inkasenta za zobowiązania podatkowe | str. 406 3.4.2. Odpowiedzialność osób trzecich z tytułu zobowiązań podatkowych | str. 408 4. Postępowanie podatkowe | str. 415 4.1. Zagadnienia ogólne dotyczące postępowania podatkowego | str. 416 4.1.1. Zasady ogólne postępowania podatkowego | str. 416 4.1.2. Strona w postępowaniu podatkowym | str. 418 4.1.3. Terminy, doręczenia, wezwania, protokoły i adnotacje | str. 421 4.2. Prowadzenie postępowania podatkowego | str. 426 4.2.1. Wszczęcie postępowania podatkowego | str. 426 4.2.2. Postępowanie dowodowe | str. 427 4.2.3. Zawieszenie i umorzenie postępowania podatkowego | str. 432 4.2.4. Akty kończące postępowanie w pierwszej instancji | str. 433 4.2.5. Postępowanie odwoławcze | str. 436 4.2.6. Nadzwyczajne środki zaskarżania decyzji | str. 441 5. Czynności sprawdzające i kontrola podatkowa | str. 445 5.1. Czynności sprawdzające | str. 446 5.2. Kontrola podatkowa | str. 448 6. Przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania | str. 454 6.1. Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania | str. 454 6.2. Postępowanie podatkowe w przypadku unikania opodatkowania | str. 457 6.3. Rada do Spraw Przeciwdziałania Unikaniu Opodatkowania | str. 458 6.4. Opinie zabezpieczające | str. 459 6.5. Cofnięcie skutków unikania opodatkowania | str. 461 Część III SYSTEMY PODATKOWE ORAZ HARMONIZACJA PODATKÓW W PAŃSTWACH UNII EUROPEJSKIEJ. WYBRANE ZAGADNIENIA MIĘDZYNARODOWEGO PRAWA PODATKOWEGO Rozdział pierwszy Systemy podatkowe państw Unii Europejskiej | str. 465 1. Ogólne zasady w systemach podatkowych państw Unii Europejskiej | str. 465 2. Opodatkowanie dochodu w państwach Unii Europejskiej | str. 476 3. Opodatkowanie obrotu w państwach Unii Europejskiej | str. 479 Rozdział drugi Harmonizacja podatków w Unii Europejskiej oraz dostosowanie polskich rozwiązań podatkowych do unormowań europejskich | str. 486 1. Pojęcie harmonizacji i sposoby jej przeprowadzania | str. 486 2. Harmonizacja podatków w Unii Europejskiej | str. 488 3. Harmonizacja podatków pośrednich | str. 491 3.1. Harmonizacja podatku od wartości dodanej | str. 492 3.1.1. Znaczenie I dyrektywy w sprawie podatku VAT | str. 492 3.1.2. Znaczenie VI dyrektywy w sprawie podatku VAT | str. 494 3.1.3. Dyrektywa 2006/112/WE jako podstawa wspólnego systemu podatku VAT w Unii Europejskiej | str. 495 3.1.3.1. Podmiot opodatkowania | str. 495 3.1.3.2. Przedmiot opodatkowania | str. 497 3.1.3.3. Miejsce powstania obowiązku podatkowego | str. 500 3.1.3.4. Podstawa opodatkowania i stawki podatku | str. 503 3.1.3.5. Zwolnienia podatkowe | str. 506 3.1.3.6. Zasady odliczenia podatku naliczonego | str. 508 3.1.3.7. Osoby zobowiązane do zapłaty podatku | str. 509 3.1.3.8. Specjalne zasady opodatkowania | str. 510 3.2. Harmonizacja podatku akcyzowego | str. 512 4. Harmonizacja podatków bezpośrednich | str. 516 4.1. Dyrektywa w sprawie wspólnego systemu opodatkowania fuzji, podziałów, wnoszenia majątku i zamiany udziałów | str. 518 4.2. Dyrektywa o wspólnym systemie podatkowym w odniesieniu do spółek-matek i spółek-córek z różnych państw członkowskich | str. 519 4.3. Dyrektywa o wspólnym systemie podatkowym dla odsetek oraz należności licencyjnych, płaconych między spółkami powiązanymi z różnych państw członkowskich | str. 520 4.4. Konwencja w sprawie eliminowania podwójnego opodatkowania w przypadku korekty zysków przedsiębiorstw powiązanych | str. 521 4.5. Uregulowania unijne dotyczące osób fizycznych | str. 521 5. Harmonizacja podatków od wkładów do spółek kapitałowych | str. 523 6. Regulacje Unii Europejskiej przeciwko unikaniu opodatkowania | str. 524 7. Dostosowanie polskiego systemu podatkowego do unormowań europejskich | str. 525 7.1. Dostosowanie podatku od towarów i usług | str. 526 7.2. Dostosowanie podatku akcyzowego | str. 531 7.3. Dostosowanie podatków dochodowych | str. 534 7.4. Dostosowanie podatków od wkładów do spółek kapitałowych | str. 535 7.5. Dostosowanie podatków w zakresie unikania opodatkowania | str. 535 Rozdział trzeci Unikanie międzynarodowego podwójnego opodatkowania | str. 536 1. Pojęcie międzynarodowego podwójnego opodatkowania | str. 536 2. Metody unikania podwójnego opodatkowania | str. 537 3. Umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania | str. 538 Rozdział czwarty Oazy podatkowe | str. 540 1. Pojęcie, cechy i klasyfikacja oaz podatkowych | str. 540 2. Sposoby wykorzystania oaz podatkowych | str. 541 Bibliografia | str. 543 Wykaz tabel | str. 547